Dlaczego firmy upadają? Według statystyk 8 na 10 firm upada w ciągu pierwszych osiemnastu miesięcy działalności. Na początku 2016 roku w Polsce toczyło się ponad 400 postępowań upadłościowych, a w 2015 roku było ich 750. Dlaczego tak trudno utrzymać się na rynku? Oto najczęstsze powody upadłości przedsiębiorstw.

  •  Niewystarczający kapitał
    Założenie własnego biznesu wymaga zgromadzenia odpowiedniego kapitału. Nie zawsze jednak jest on wystarczający do przetrwania pierwszych lat działalności. Nieprzewidziane wydatki czy kłopoty mogą skutecznie zaburzyć przygotowany wcześniej biznesplan. Często zdarza się również, że przedsiębiorcy lekceważą planowanie przepływu gotówki. Nie tylko nie wiedzą ile pieniędzy potrzebują na pokrycie stałych kosztów działalności, ale mają również nierealistyczne oczekiwanie względem przychodów ze sprzedaży. Jeśli pierwsze kłopoty z płynnością finansową skłonią właściciela do nierozsądnego korzystania z kredytów, może się szybko okazać, że zamiast wyjść z przejściowych trudności, pogrąży się w nich jeszcze bardziej, co może skutkować upadkiem przedsiębiorstwa.

  • Brak wiedzy na temat finansów własnej firmy
    Nie bez przyczyny mówi się, że dobry księgowy to serce każdej firmy. Jeśli więc właściciel nie czuje się kompetentny w sprawnym zarządzaniu swoimi finansami, powinien zadbać o to, by w jego zespole znalazła się osoba z takimi kompetencjami. Jak wynika z raportu Fundacji Firmy Rodzinne: „Kompetencje przyszłości w firmach rodzinnych 2017” [1], sprawne zarządzanie finansami to jeden z trzech kluczowych składników sukcesu każdej firmy. Przedsiębiorstwa uznane za rynkowych liderów bardzo wysoko oceniają swoje kompetencje w tym obszarze. Może więc warto się od nich uczyć?   

  • Brak rozwoju
    Początkowy sukces może skutecznie osłabić czujność właściciela i dać mu złudne poczucia bezpieczeństwa i stabilności na rynku. Należy zawsze pamiętać o tym, że firma, która stoi w miejscu, tak naprawdę się cofa. Dzisiaj zmiany następują tak szybko, że cały czas musimy się im przyglądać i starać się za nimi nadążać. Dopasowanie produktów czy usług do zmieniających się oczekiwań klientów to klucz do sukcesu. Nadmierne przywiązanie do pierwotnego modelu czy sposobu funkcjonowania przedsiębiorstwa zgubiło już niejedną firmę, o czym możecie przeczytać w artykule „Najwięksi też upadają”. 

  • Niekontrolowany wzrost
    Każdy przedsiębiorca marzy o tym, by jego produkty cieszyły się dużym zainteresowaniem klientów i sprzedawały się w zawrotnym tempie. Zbyt szybki wzrost może jednak okazać się główną przyczyną upadku firmy, szczególnie takiej, która dopiero rozpoczyna swoją działalność. Próba sprostania potrzebom klientów, którzy zalewają nas zleceniami, może skutkować obniżeniem jakości produktu lub po prostu brakiem rzetelności i niewywiązywaniem się z terminów. To z kolei skutecznie zniechęci konsumentów do ponownego skorzystania z naszych usług.  I tak powstaje błędne koło, które może doprowadzić do kryzysu a nawet upadku przedsiębiorstwa.

Oczywiście istnieje jeszcze szereg innych powodów, które mogą przyczynić się do upadku przedsiębiorstwa. Nie sposób wymienić ich wszystkich. Warto jednak pamiętać, że najważniejsze jest zachowanie czujności i szybka reakcja na oznaki kryzysu.

Najwięksi też upadają

W poważne kłopoty mogą popaść nawet największe światowe marki, jak Nokia, Kodak czy Pan AM. Warto przeanalizować ich historie i wyciągnąć z nich wnioski.

Nokia

Firma kojarzona z kultowym telefonem, została założona w 1865 roku. Zaczynała od produkcji papieru, kaloszy i kabli. Gdy przeniosła swoją produkcję do fińskiego miasta Nokia, zaczęła oficjalnie używać tej nazwy i nieco zmieniła profil działalności, wchodząc w branżę elektroniczną. Gdy w 1981 roku w Skandynawii uruchomiono pierwszą na świcie sieć telefonii komórkowej, Nokia wyprodukowała dla niej pierwsze modele telefonów samochodowych. Sześć lat później firma wprowadziła na rynek pierwszy naprawdę poręczny telefon przenośny- Mobira Cityman. Następna była Nokia 1011- pierwszy mikrotelefon, potem Nokia 2110, wyposażona w Nokia Tune czyli popularny motyw muzyczny, który zna chyba każdy. A kilka lat później na rynku ukazał się model Nokia 6110, wyposażony w kultową grę Snake. Dzięki swoim produktom firma stała się światowym liderem w branży. W 2007 roku sprzedawała 40 proc. wszystkich telefonów komórkowych na świecie. Jednak utrzymanie pozycja lidera, przy coraz śmielszych działaniach konkurencji i zmianie preferencji konsumentów, okazało się zbyt trudne dla Nokii. Udział firmy w rynku diametralnie zmalał, gdy Apple wprowadził na rynek model iPhone’a. Zarząd Nokii blokował natomiast wszystkie zmiany, które umożliwiłyby dostosowanie się do szybkich zmian w branży. Przywiązanie do rozwiązań, którym Nokia zawdzięczała swój sukces, stało się jednocześnie początkiem jej upadku. Spółka dokonała drastycznych cięć kosztowych i zredukowała tysiące stanowisk pracy. Tym samym pozbawiła się swojego najważniejszego zasobu- dobrych menadżerów i najbardziej utalentowanych projektantów i programistów. Problemy firmy wykorzystała jej konkurencja. We wrześniu 2013 roku zawarta została transakcja, w ramach której Microsoft przejął od Nokii jej dział urządzeń. Nie zdecydował się jednak kontynuować produkcji pod nazwą Nokia, co definitywnie zakończyło działalność fińskiej spółki.

Kodak

Firmy Kodak nikomu przedstawiać nie trzeba. Chyba każdy pamięta mały, poręczny aparat, który pozwalał utrwalać najważniejsze momenty życia bez pomocy fotografa- oczywiście tak długo aż „skończył się film”.  Wszystko to dzięki założycielowi firmy, Georgowi Eastmanowi, który chciał, by każdy Amerykanin miał w domu aparat fotograficzny i stworzył model za dolara.  Firma Kodak wyznaczyła standardy fotografii małoobrazkowej i automatycznego wywoływania filmów, była też pionierem w fotografii kolorowej.  W latach świetności miała niekwestionowany tytuł lidera w branży. Jednak błędy w zarządzaniu i nadmierne przywiązanie do fotografii analogowej sprawiły, że na przełomie XX i XXI wieku została daleko w tyle za swoją konkurencją. Co ciekawe, to właśnie Kodak w 1975 roku jako pierwszy stworzył aparat cyfrowy, który ostatecznie przyczynił się do jego upadku.

Korzystając z amerykańskiego prawa upadłościowego, Kodak wniósł wniosek o ochronę przed wierzycielami.  Z dokumentów wynikało, że aktywa firmy warte były wtedy ponad 5 mld dolarów, a długi wynosiły prawie 7 mld dolarów. Przedsiębiorstwo zdołało spłacić swoje długi i zlikwidować zbędne koszty. W 2013 roku firma ogłosiła, że zagrożenie bankructwem minęło. Nigdy nie wróciła jednak do produkcji aparatów. W 2014 roku wystawiła na sprzedaż swój park przemysłowy Eastman Business Park. Obecnie firma Eastman Kodak skupia się na technologii druku dla klientów korporacyjnych.

Pan Am

Linie lotnicze Pan Am czyli Pan American World Airways założone zostały w 1927 roku na Florydzie. Firma była drugą, po Coca-Coli, najbardziej rozpoznawalną marką na świecie. Na pokładzie jej samolotu Beatlesi lecieli w swoją pierwszą amerykańską trasę, wykorzystywano ją także w filmach, min. w serii z Jamesem Bondem i Odysei Kosmicznej. W latach swojej świetności Pan Am były największymi amerykańskimi liniami lotniczymi, obsługiwały 52 kraje i zatrudniały 8, 5 tys. pracowników. Wszystko zaczęło się zmieniać w latach 80-tych w wyniku złego zarządzania firmą. Jednak do ostatecznego upadku doprowadziła katastrofa samolotu pod szkockim Lockerbie w 1988 roku. Zginęło w niej 270 osób. Liczne procesy o odszkodowanie pogłębiły złą sytuację finansową firmy, przez co stała się niewypłacalna. W 1991 roku miał  miejsce jej ostatni loty. Firmę próbowano kilkakrotnie odbudować, jednak nigdy już nie wróciła do czasów swojej świetności.

Jakie wnioski płyną z tych historii? Na pewno takie, że biznes to ciągła praca, udoskonalanie produktów i usług a przede wszystkim śledzenie trendów i odpowiadanie na bieżące potrzeby klientów. Zbyt wielkie przywiązanie do sukcesu z przeszłości może stać się początkiem końca nawet największego i dobrze prosperującego biznesu. Bo jak powiedział Tom Peters: To porażka, a nie sukces pcha świat do przodu.  

Autor: Małgorzata Stromczyńska


[1] Raport „Kompetencje Przyszłości w firmach rodzinnych 2017” przygotowany przez Fundację Firmy Rodzinne wraz z partnerami, firmą EY oraz Bankiem Pekao S.A.

id: 49674