wydane w roku 2000

Mamy przyjemność przekazać Państwu opracowanie Małe i średnie przedsiębiorstwa na świecie. Jest to nasza pierwsza próba omówienia stanu sektora MSP w różnych krajach.

Autor publikacji starał się przede wszystkim dotrzeć do danych z Europy Centralnej oraz wybranych państw azjatyckich, choć znalazły się tu także nieco łatwiej dostępne informacje o innych państwach, takich jak Stany Zjednoczone czy Wielka Brytania.

Prezentowane dane statystyczne pochodzą z różnych źródeł i są prezentowane według rozmaitych podziałów. Ze względu na rozbieżność definicji MSP funkcjonujących w poszczególnych krajach niemożliwe było dokonanie analizy porównawczej danych, biorąc pod uwagę niewielką objętość tego opracowania.

Mamy nadzieję, że nasza publikacja okaże się przydatna, a prezentowane dane będą bodźcem do dalszych poszukiwań informacji na temat sektora MSP na świecie.

Prezentowane badanie ma za zadanie wskazać najbardziej palące problemy dotyczące małych i średnich firm. Wyniki badania uzyskano dzięki ankiecie pocztowej adresowanej do osób kierujących firmami sektora MSP.

Badanie przeprowadzono przy pomocy lokalnych związków, izb i stowarzyszeń. Naszymi respondentami byli więc ci spośród przedsiębiorców, którzy przejawiają potrzebę przynależności do społecznych, członkowskich organizacji biznesu, a tym samym prezentują wiarę w siłę wspólnego działania. Zaangażowanie w badania lokalnych związków biznesu dało rzadko spotykany efekt: uzyskano bardzo wysoki przekraczający 90% poziom zwrotów wypełnionych ankiet.

Włochy przyciągają uwagę cudzoziemców nie tylko pięknem przyrody, bogactwem zabytków i chroniczną niestabilnością rządów, ale także dynamizmem gospodarczym małych przedsiębiorstw, który w pełni zrekompensował słabość wielkich przedsiębiorstw przemysłowych i odgrywa istotną rolę we włoskiej gospodarce.

Skłonność Włochów do podejmowania samodzielnych przedsięwzięć gospodarczych jest zakorzeniona w kulturze; w specyficznych formach życia społecznego, których pełny opis i analizę znaleĽć można w wielu publikacjach, w tym w tłumaczonej na język polski pracy Roberta D. Putnama "Demokracja w działaniu".

Program Phare "Rozwój Zasobów Ludzkich" (RZL) realizowany jest od listopada 2002 roku, a jego łączny budżet przekracza 170 mln euro. W 75% finansowany jest przez Unię Europejską, w 25% przez budżet państwa i środki samorządów lokalnych w ramach szerszego programu "Phare - Spójność Społeczna i Gospodarcza".

Od początku funkcjonowania, obok zadań związanych z rozwiązywaniem problemów rynku pracy, program miał pełnić także funkcję przygotowawczą dla wdrożenia Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce. W ramach swych kolejnych edycji (Phare 2000, Phare 2001, Phare 2002 i Phare 2003) program RZL obejmował coraz to większe obszary kraju. Znaczącemu rozszerzeniu ulegał też zakres tematyczny programu, zagadnienia i problematyka wchodząca w jego zakres. Ewolucja i ekspansja dotyczyła kategorii grup docelowych, a także instrumentów oddziaływania na rynek pracy i form oferowanego wsparcia dla beneficjentów programu.

Mamy przyjemność przekazać Państwu kolejną, czwartą już edycję Raportu o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce. Liczymy, że przez ostatnie lata Raport stał się cennym źródłem danych i informacji o różnych aspektach funkcjonowania sektora małych i średnich przedsiębiorstw.

Coroczne Raporty o stanie sektora MSP mają umożliwić Państwu obserwację trendów rozwojowych w obrębie sektora. Mamy nadzieję, że ich sygnalizowanie oraz wskazywanie barier rozwoju małych i średnich firm przyczyni się do wyeliminowania niekorzystnych zjawisk i procesów, a znaczenie małych i średnich firm wzrośnie.

Niniejsze opracowanie ma za zadanie zaprezentowanie roli małych i średnich przedsiębiorstw w gospodarce niemieckiej, ukazanie ich tendencji rozwojowych w warunkach gospodarki rynkowej oraz metod wspierania ich rozwoju. Analiza sytuacji w Niemczech może stanowić podstawę do rekomendacji niektórych form pomocy dla potrzeb polskich.

Republika Federalna Niemiec dysponuje wieloletnim doświadczeniem oraz dużymi możliwościami finansowymi w zakresie wspierania MSP, o czym świadczy fakt, iż wydatki na pomoc dla MSP w 1998 roku w ramach tylko jednego z wielu programów pomocowych (EPR-Sondervermögen) wyniosły około 13 mld DEM. Doświadczenia w zakresie pomocy dla MSP w dawnej Republice Federalnej ("starych" landach) są dla innych krajów rozpoczynających swą działalność pomocową interesujące, lecz w praktyce trudne do bezpośredniej adaptacji ze względu na ogromne różnice społeczno-gospodarcze. Inaczej natomiast wygląda ten problem w odniesieniu do byłej NRD.

Celem raportu jest określenie wpływu integracji gospodarczej na sektor MSP, w tym sporządzenie katalogu możliwych skutków. Przyszłe członkostwo w Unii Europejskiej (UE) wymaga od Polski przeprowadzenia długiego i trudnego procesu dostosowawczego, pozwalającego sprostać polityczno-gospodarczym kryteriom integracji. Zakres działań dostosowawczych ma istotne konsekwencje dla wszystkich polskich przedsiębiorstw, niezależnie od ich wielkości, tworząc im określone szansę i zagrożenia.

Pełna integracja Polski z UE oznaczać będzie dla nich potencjalne korzyści, wynikające zwłaszcza ze zniesienia barier i ograniczeń w przepływie towarów i usług, siły roboczej i kapitału oraz z przyspieszenia procesów restrukturyzacji wielu sektorów. Z drugiej jednak strony będzie wymagać od nich wzrostu konkurencyjności.

Niniejszy raport, opracowany w Instytucie Badań nad Gospodarką Rynkową na zlecenie Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw poświęcony jest finansowym aspektom działalności jednostek samorządu terytorialnego na rzecz wspierania przedsiębiorczości.

Centralną część raportu stanowi analiza budżetów samorządowych przeprowadzona z punktu widzenia najważniejszych instrumentów wspierania przedsiębiorczości na szczeblu lokalnym - wydatków na inwestycje infrastrukturalne oraz ulg i zwolnień podatkowych. Analizę budżetową, stanowiącą rozdział 3 raportu, poprzedzają rozdziały zarysowujące kontekst dla analizy budżetowej.

Wspieranie rozwoju przedsiębiorczości oraz tworzenia nowych miejsc pracy w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) jest zjawiskiem charakterystycznym we współczesnej gospodarce rynkowej. Stymulowanie wzrostu MSP oraz pomoc ukierunkowana na tworzenie warunków sprzyjających powstawaniu alternatywnych miejsc pracy są coraz częściej wymieniane wśród tych obszarów polityki gospodarczej, których realizacja może stosunkowo szybko przyczynić się do poprawy trudnej sytuacji społeczno-ekonomicznej w wielu regionach Polski.

Poręczenia kredytowe są jednym z najbardziej tradycyjnych instrumentów finansowych stosowanych w realizacji celów polityki gospodarczej ukierunkowanej na rozwój sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Historia poręczenia jako formy zabezpieczenia finansowania sięga czasów, w których pieniądz stał się środkiem płatniczym. Udzielanie poręczeń zostało zinstytucjonalizowane dopiero pod koniec XIX w. Stało się to w Belgii i Francji, gdzie powstały pierwsze instytucje udzielające poręczeń kredytowych w celach zarobkowych, zwane funduszami poręczeń kredytowych. Jednak dopiero niezwykle dynamiczny rozwój banków oraz wzrost popytu na pieniądz kredytowy w latach pięćdziesiątych XX w. doprowadziły do powstania oraz rozwoju systemów poręczeń kredytowych również w innych państwach.