Raz przedmiotem artykułów prasowych są koszty kwalifikowane w projektach małych i średnich przedsiębiorstw, innym razem możliwości ubiegania się o pomoc przez organizacje pozarządowe. Budowany w ten sposób know-how dotyczy zatem specyficznych grup projektów i podmiotów, do których skierowana jest pomoc. Znacznie słabsza wydaje się wiedza na temat generalnych zasad funkcjonowania polityki regionalnej Unii Europejskiej. Przedsiębiorcy ubiegający się o pomoc z Funduszy Strukturalnych raczej nie zastanawiają się, dlaczego w Polsce są wdrażane programy operacyjne, a nie jednolite dokumenty programowe. Samorządowców starających się o wsparcie na budowę oczyszczalni ścieków czy remonty dróg specjalnie nie będzie interesował problem powiązań pomiędzy Podstawami Wsparcia Wspólnoty, programami operacyjnymi i uzupełnieniami programów. Z kolei organizacje pozarządowe nie będą sobie zaprzątać głowy problemem zasady N+2, będącej podstawowym instrumentem finansowego zarządzania programami.

Przedstawione powyżej zagadnienia nie muszą bowiem interesować beneficjentów pomocy, zajmujących się - z oczywistych powodów - jedynie tymi zasadami funkcjonowania Funduszy Strukturalnych, które mają bezpośrednie odniesienie do zgłaszanych lub realizowanych projektów. Można jednak założyć, iż pewna część obecnych lub przyszłych beneficjentów może zechcieć poznać odpowiedzi na wskazane powyżej problemy. Odpowiedzi tych należy szukać w unijnym prawodawstwie, poświęconym polityce regionalnej oraz Funduszom Strukturalnym, które stanowią podstawowy instrument finansowy realizacji tej polityki. Fundamentalnym aktem prawnym w tym zakresie jest rozporządzenie Rady Unii Europejskiej Nr 1260/1999 z dnia 21.6.1999 r., wprowadzające ogólne przepisy dotyczące Funduszy Strukturalnych. W oparciu o zapisy tego rozporządzenia oraz aktów wykonawczych do tego rozporządzenia odbywa się proces przygotowywania i wdrażania programów finansowanych z Funduszy Strukturalnych. Rozporządzenie to stanowi zatem punkt wyjścia dla wszelkiego rodzaju działań podejmowanych w Polsce, których źródłem finansowania są dostępne od momentu akcesji Fundusze Strukturalne.

Komentowane rozporządzenie stanowi uwieńczenie debaty na temat kształtu unijnej polityki regionalnej na lata 2000 - 2006. Debatę tę zakończył szczyt Rady Europejskiej w Berlinie, na którym ostatecznie zaakceptowano obowiązujący dzisiaj plan, a przede wszystkim budżet polityki regionalnej. Było to o tyle istotne, iż decydowano wówczas o kształcie polityki regionalnej, która miała być także realizowana w dziesięciu nowych krajach członkowskich, z których większość w znaczący sposób odstawała poziomem rozwoju od "starych" państw członkowskich. Instrumenty wspólnotowej polityki regionalnej obowiązującej w 25 państwach członkowskich zostały zawarte w komentowanym rozporządzeniu Nr 1260/1999.

Mimo tego, iż od wydania rozporządzenia minęło już ponad pięć lat, do tej pory w Polsce nie ukazało się żadne opracowanie, które w kompleksowy sposób odnosiłoby się do zapisów unijnego prawodawstwa, tworzącego wspólnotową politykę regionalną. W celu wypełnienia tej niewątpliwej luki na polskim rynku wydawniczym autorzy - na co dzień zajmujący się problematyką Funduszy Strukturalnych w instytucjach publicznych oraz prywatnych - zdecydowali się przygotować komentarz do rozporządzenia Nr 1260/1999. Język unijnego prawodawstwa jest bowiem dość hermetyczny i zwłaszcza dla osób, które dopiero rozpoczynają swą przygodę z Funduszami Strukturalnymi, może okazać się mało zrozumiały.

Pomysł napisania tego komentarza narodził się w trakcie szkoleń nt. Funduszy Strukturalnych, które autorzy prowadzili dla przedstawicieli organizacji zrzeszonych w Krajowym Systemie Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw (KSU). Struktura tych szkoleń oparta była bowiem na strukturze rozporządzenia Nr 1260/1999 - rozpoczynały się one od omówienia celów polityki regionalnej UE w latach 2000 - 2006, a kończyły na działaniach promocyjnych, związanych z przygotowaniem i wdrażaniem programów finansowanych z Funduszy Strukturalnych. Realizowane w ten sposób szkolenia spotkały się z bardzo dobrym przyjęciem, autorom niniejszego komentarza uświadomiły natomiast brak publikacji, która w sposób przystępny i zrozumiały omawiałyby zasady funkcjonowania wspólnotowej polityki regionalnej.

W celu uatrakcyjnienia komentarza, zapisy rozporządzenia zostały zilustrowane szeregiem przykładów z praktyki programowania i zarządzania programami finansowanymi z Funduszy Strukturalnych. Niewątpliwą zaletą komentarza jest także bogata literatura przedmiotu oraz polsko-angielsko-francuski słownik terminów wykorzystywanych w rozporządzeniu. Wskazane zostały także strony internetowe, na których zainteresowani mogą znaleźć szereg interesujących informacji dotyczących programów wspieranych ze środków unijnych.

Komentarz jest skierowany przede wszystkim do osób na co dzień zajmujących się problematyką Funduszy Strukturalnych w instytucjach publicznych (ministerstwach, urzędach centralnych, agencjach rządowych, urzędach wojewódzkich, urzędach marszałkowskich, organach kontrolnych itp.) oraz firmach konsultingowych. Lektura może także okazać się przydatna dla osób zainteresowanych Unią Europejską i polską obecnością w tej organizacji. Polityka regionalna jest bowiem drugą pod względem przyznanego budżetu, najważniejszą polityką wspólnotową. Po książkę mogą także sięgnąć beneficjenci programów finansowanych z Funduszy Strukturalnych, zainteresowani poznaniem mechanizmów funkcjonowania wspólnej polityki regionalnej.

Ponieważ problematyka Funduszy Strukturalnych jest coraz bardziej widoczna w programach studiów dziennych (europeistyka) i podyplomowych, komentarz powinien także okazać się ważnym źródłem informacji dla pracowników naukowych oraz studentów, z których część być może w przyszłości zawodowo zajmować się będzie przygotowywaniem lub wdrażaniem programów czy projektów współfinansowanych ze środków unijnych. Pewność, że takich osób - profesjonalnie zajmujących się pomocą unijną - będzie coraz więcej, wynika z faktu, że Polska w kolejnym okresie programowania Funduszy Strukturalnych 2007 - 2013 ma stać się największym beneficjentem wspólnotowej polityki regionalnej. O ile wobecnym okresie programowania Polska otrzymuje z Funduszy Strukturalnych oraz Funduszu Spójności średnio 4,3 mld euro rocznie, tak w latach 2007 - 2013 ta średnia powinna wzrosnąć do około 7 - 8 mld euro rocznie.

Autorzy