Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
  Dzisiaj jest: piątek, 9 stycznia 2009 r.
 Mapa strony | Forum | Serwis prasowy | Kontakt | Newsletter  
BIP     drukuj     En   
Szukaj w serwisie:     
stan z dnia: 2008-05-07 10:56:44

Sytuacja małych przedsiębiorstw


W dniach 3-14 września 2001 roku GfK Polonia przeprowadziła na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości badania mające na celu określenie sytuacji małych i średnich przedsiębiorstw. Respondentami byli właściciele bądź kadra zarządcza MSP.

Cytowanie wyników badań powinno być opatrzone następującą notą bibliograficzną:

Raport z badania "Sytuacja małych przedsiębiorstw" przeprowadzonego przez GfK Polonia w 2001 roku na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2001.
http://www.parp.gov.pl/index/more/279

Celem badania "Sytuacja małych przedsiębiorstw" było dostarczenie informacji o sytuacji ekonomicznej podmiotów z sektora małych przedsiębiorstw. Dane miały obejmować zarówno wybrane informacje dotyczące prowadzonej działalności (stan posiadania, podstawowe dane finansowe, zakupy) jak i opinie przedsiębiorców na temat otoczenia, w którym prowadzą swoje firmy. Dodatkowo przedsiębiorcy mieli ocenić konsekwencje integracji Polski z Unią Europejską dla funkcjonowania ich firm.

Badaniem zostały objęte firmy zatrudniające do 50 osób z pięciu branż:

  • usługi turystyczne,
  • obsługa nieruchomości, informatyka, działalność prawnicza, rachunkowość, doradztwo, prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, wynajem maszyn i samochodów, itp.
  • budownictwo,
  • działalność produkcyjna,
  • handel hurtowy i detaliczny, drobne naprawy.

Firmy były zlokalizowane w trzech regionach:

  • centralnym, obejmującym województwa: mazowieckie, śląskie, wielkopolskie i łódzkie,
  • wschodnim, obejmującym województwa: małopolskie, podkarpackie, podlaskie i lubelskie oraz
  • zachodnim, obejmującym województwa: dolnośląskie, zachodniopomorskie, lubuskie i opolskie.

Ogółem zrealizowano 300 bezpośrednich wywiadów kwestionariuszowych, po 60 w każdej branży i po 100 w regionie.

W ramach wskazanych branż zastosowano losowy dobór firm z REGONu. Następnym krokiem była weryfikacja struktury próby z wymogiem równej liczby wywiadów w trzech wyróżnionych regionach: centralnym, zachodnim i wschodnim. W związku z tym wymogiem ostateczna liczba wywiadów w regionie centralnym jest około dwukrotnie niższa niż liczba, która wynikałaby z rzeczywistej struktury małych firm w tych regionach. Z uwagi na fakt, że znaczna część otrzymanych z REGONu adresów była zdezaktualizowana, 66 wywiadów przeprowadzono stosując dobór kwotowy.

  • Respondenci najkrytyczniej oceniają sytuację ekonomiczną Polski. Nieco lepiej oceniana jest sytuacja firm, a najkorzystniej sytuacja ekonomiczna właściciela firmy i jego rodziny. Poprawy sytuacji ekonomicznej w perspektywie trzech lat respondenci najczęściej upatrują w przypadku kraju, a dopiero na dalszych pozycjach znajdują się firma i rodzina.
  • Wejście do Unii Europejskiej jest postrzegane jako czynnik, który znacząco wpłynie na sytuację firm. Ponad połowa badanych uważa, że integracja będzie miała negatywny wpływ na działalność ich przedsiębiorstw. Za największe zagrożenie postrzegane jest zwiększenie konkurencyjności na rynku. Natomiast w aspektach pozytywnych respondenci wskazują otwarcie rynku, likwidację ceł oraz ogólną poprawę koniunktury gospodarczej.
  • Za najistotniejsze czynniki mające wpływ na osiągnięcie przez firmę sukcesu respondenci uznali atrakcyjną ofertę cenową oraz wysoką jakość oferowanych produktów i usług.
  • W opinii ponad połowy badanych rozpoczęcie działalności jest przedsięwzięciem stosunkowo łatwym, szczególnie gdy firma jest zlokalizowana w regionie sprzyjającym rozwojowi gospodarczemu (np. w dużych miastach). Podstawowe problemy utrudniające proces rozpoczęcia działalności gospodarczej to biurokracja i brak kapitału.
  • Mniejszy optymizm dotyczy samego prowadzenia działalności, które to przedsięwzięcie jako trudne określiło ponad dwie trzecie badanych. Kłopoty z prowadzeniem działalności gospodarczej wynikają przede wszystkim z ogólnej recesji na rynku, która jest powodem spadku popytu, wzrostu konkurencji w branży oraz częstych zachwiań w płynności finansowej firm.
  • Mimo deklarowanej trudnej sytuacji zdecydowanej większości badanych udało się w ciągu ostatnich trzech lat osiągnąć zysk. Był on jednak z reguły niższy od oczekiwań co do poziomu zysku uznawanego za satysfakcjonujący.
  • Negatywne odczucia dotyczące prowadzenia działalności przekładają się również na twierdzenie, że utrata płynności finansowej jest częstym zjawiskiem wśród małych firm w poszczególnych branżach. Sami badani jednak dużo rzadziej identyfikowali własną firmę z tą sytuacją. Może to być wynikiem próby prezentacji firmy w "dobrym świetle".
  • W ciągu ostatniego roku najczęściej pojawiającymi się pozycjami wśród wydatków małych firm były wydatki na sprzęt biurowy oraz kwoty przeznaczone na rozwój firmy. W ciągu najbliższego roku znacząco niższy odsetek firm zadeklarował wydatki na zakup sprzętu biurowego i maszyn. Spośród analizowanych branż najmniej skłonne do inwestowania okazują się firmy zajmujące się handlem i produkcją,
  • W prawie dwóch trzecich badanych firm znajduje się komputer. Większość z posiadanych komputerów jest dodatkowo wyposażona w CD ROM, kartę graficzną (nie zintegrowaną z płytą główną) oraz modem i kartę muzyczną, a w mniej niż połowie umożliwiony jest dostęp do Internetu. Średnia wieku komputerów to najczęściej 1-3 lata. Podobny wiek dotyczy znaczącej części sprzętu biurowego.
  • Połowa badanych firm czerpie informacje o rynku, na którym działa z obserwacji konkurencji i z opinii klientów. Dla jednej trzeciej ważnym źródłem informacji są media i prasa, w tym prasa fachowa. Natomiast prawie co piąta firma prowadzi badania rynku, w większości własne. Dotyczą one przede wszystkim cen, konkurencji i satysfakcji klientów.
gfk/gfk01.gif 2.3 KB


Pogorszenie sytuacji firmy ma być najczęściej spowodowane:

  • zwiększeniem konkurencji na rynku,
  • napływem tanich usług i towarów z zagranicy,
  • upadłością i likwidacją małych firm,
  • zwiększoną konkurencją cenową,
  • koniecznością posiadania atestów, licencji, certyfikatów, itp.

Zdaniem zwolenników integracji z Unią Europejską poprawa sytuacji ich firm będzie związana z:

  • otwarciem rynku, likwidacją ceł,
  • poprawą koniunktury, zwiększeniem popytu, rozwojem branży,
  • możliwością działania na zagranicznych rynkach, pracy za granicą,
  • napływem kapitału.

Jedna czwarta ankietowanych firm uważa, że inwestycja związana z założeniem firmy powinna się zwrócić w okresie od 1 do 2 lat, a taki sam odsetek sądzi, że okres ten powinien być krótszy i wynieść od 7 do 12 miesięcy. Zaledwie co dziesiąty właściciel lub szef firmy uważa, że zainwestowany kapitał powinien przynosić pierwsze zyski już w pierwszym półroczu od momentu rozpoczęcia działalności.

gfk/gfk02.gif 3.6 KB


Duża liczba wskazań, w których respondenci odpowiadają, iż inwestycje powinny zwrócić się w czasie krótszym niż 24-36 miesięcy może wskazywać zarówno na mało realne spojrzenie na prowadzenie własnej działalności gospodarczej w kontekście rozwoju rynku i jego chłonności, jak i na trudną sytuację gospodarczą w jakiej funkcjonują ankietowani; im krótszy okres zwrotu z inwestycji tym szybciej nastąpi okres, w którym zainwestowane pieniądze zaczną przynosić przedsiębiorcom profity.

gfk/gfk03.gif 5.3 KB


Na penetrację wydatków firm wpływ ma wielkość zatrudnienia oraz branża. Im firma większa tym ponosi więcej wydatków. Najsilniej jednak na specyfikę nakładów finansowych w małych firmach wpływa branża.

I tak w branży "turystyka" najczęściej wydatki są ponoszone na:

  • zakup sprzętu biurowego,
  • rozwój firmy,
  • reklamę w mediach poza Internetem,
  • reklamę w Internecie.

Z kolei w branży "obsługa nieruchomości..." firmy najczęściej wydają pieniądze na:

  • sprzęt biurowy,
  • rozwój firmy,
  • potrzeby właściciela i jego rodziny,
  • szkolenia kadry zarządczej lub właściciela.

W "budownictwie" do typowych wydatków należą:

  • zakup maszyn,
  • rozwój firmy,
  • reklama w mediach poza Internetem,
  • wydatki na poczet potrzeb właściciela i jego rodziny,
  • zakup sprzętu biurowego.

W firmach prowadzących "działalność produkcyjną" najczęściej są ponoszone wydatki na:

  • zakup maszyn,
  • rozwój firmy,
  • reklamę w mediach poza Internetem,
  • zakup sprzętu biurowego,
  • doskonalenie produktu i potrzeby właściciela.

W "handlu" dominują wydatki na:

  • rozwój firmy,
  • potrzeby właściciela i jego rodziny,
  • zakup sprzętu biurowego,
  • zakup maszyn,
  • reklamę w mediach poza Internetem.

Generalnie można stwierdzić, że najmniej skłonne do inwestowania i ponoszenia innego typu wydatków są firmy zajmujące się "handlem" i "produkcją".

gfk/gfk04.gif 2.5 KB


Najczęściej komputery można spotkać w agencjach turystycznych- posiada je 83% firm z tej branży. Niemal równie często są one na wyposażeniu firm z branży "obsługa nieruchomości..."- 77%. Najmniej skomputeryzowaną branżą jest handel, gdzie brak komputera deklaruje 53% respondentów.

gfk/gfk05.gif 2.3 KB


gfk/gfk06.gif 3.1 KB


Niemal jedna piąta ankietowanych podmiotów prowadzi własne badania rynku. Częściej badania takie prowadzą firmy prowadzące działalność o charakterze krajowym i międzynarodowym, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz firmy zlokalizowane w regionie wschodnim. Badania te koncentrują się na cenach, konkurencji oraz zadowoleniu i lojalności klientów.

gfk/gfk07.gif 3.1 KB


gfk/gfk08.gif 2.7 KB


Pracownicy zatrudnieni w małych przedsiębiorstwach najczęściej legitymują się wykształceniem średnim technicznym. Niemal połowa ankietowanych firm posiada takich pracowników. 30% przedsiębiorstw zatrudnia osoby z wykształceniem średnim ogólnokształcącym, a 27% z zawodowym.

Zatrudnianie pracowników z wykształceniem średnim ogólnokształcącycm i wyższym to domena biur podróży.

gfk/gfk09.gif 2.9 KB


gfk/gfk10.gif 2.8 KB


gfk/gfk11.gif 2.4 KB


gfk/gfk12.gif 2.2 KB
74/75/76/, ID=279