okładka

W ciągu ostatnich kilku lat na „klastrowej mapie Polski” zaszły wyraźne zmiany. Powstało wiele nowych inicjatyw integrujących środowiska biznesu, nauki i administracji na poziomie lokalnym i regionalnym. Coraz więcej inicjatyw może pochwalić się sukcesami w takich dziedzinach, jak promocja, kształcenie pracowników, inwestycje czy rozwój nowych technologii.

Kilka lat temu, gdy klastry dopiero zaczęły się pojawiać, wiedzę i wzory działania czerpaliśmy głównie z doświadczeń zagranicznych. Dziś znaczna część animatorów i liderów klastrów może podzielić się własnymi doświadczeniami tym cenniejszymi, że zweryfikowanymi w polskich realiach, często odmiennych od szwedzkich, czy też brytyjskich.

Niniejsza publikacja stanowi zbiór wniosków z dyskusji prowadzonych podczas paneli dyskusyjnych, zorganizowanych w ramach przedsięwzięcia PARP Polskie klastry i polityka klastrowa. Od kwietnia 2011 do maja 2012 roku odbyło się sześć paneli poświęconych różnym tematom związanym z rozwojem inicjatyw klastrowych, np. działaniom podejmowanym w zakresie wzrostu innowacyjności klastra, promocji, ekspansji międzynarodowej, a także roli koordynatora, czy też planowania strategicznego.

W publikacji znajdują się m.in. wskazówki nt. roli i formy organizacyjnej koordynatora klastra. Jak potwierdzają animatorzy, formalizacja klastra, często wraz z upływem czasu i wzrostem skali działania, zachodzi w sposób naturalny. Organizacja klastra może być różna w zależności od rodzaju podmiotów tworzących inicjatywę, zakresu podejmowanych działań czy możliwości finansowych. Jeśli inicjatywa koncentruje się na działaniach miękkich, nastawionych na szkolenia, promocję czy doradztwo, to niezależnie od źródeł finansowania, może istnieć jako stowarzyszenie. Można je łatwo zarejestrować, a koszty funkcjonowania są stosunkowo niskie. Jeśli chce się realizować wspólne przedsięwzięcia inwestycyjne, zdecydowanie lepszą formą klastra wydają się być spółki kapitałowe prawa handlowego.

Przedstawione w raporcie wnioski z dyskusji panelistów wskazują, że w nadchodzących latach inicjatywy klastrowe staną przed ważnymi wyzwaniami. Jeśli mają się rozwijać, muszą generować zyski i korzyści. Muszą zatem zwrócić większą uwagę na planowanie swych działań długoterminowych. Jest to niezbędne do podejmowania przedsięwzięć na szerszą skalę, wymagających większej liczby podmiotów, większych zasobów i lepszego przygotowania. Istotne znaczenie ma też reorientacja pomocy publicznej w kierunku działalności innowacyjnej i badawczo-rozwojowej. W raporcie przedstawiono np. doświadczenia trzech inicjatyw klastrowych branży lotniczej, które działając wspólnie, spowodowały uruchomienie przez NCBiR programu badawczego na rzecz rozwoju technologii w branży lotniczej o wartości 500 mln zł.

W dziewiątym rozdziale raportu omówiono kwestie finansowania różnych działań klastrowych. Dotychczas głównym źródłem finansowania były programy wsparcia, przede wszystkim ze środków Unii Europejskiej.

Inicjatywa klastrowa docelowo powinna być w stanie finansować się sama. Już dziś wśród części inicjatyw klastrowych obserwujemy rosnącą zdolność do generowania środków własnych. Najłatwiejszy i najczęściej stosowany sposób to zbieranie składek członkowskich. Inny, to stosowanie preferencyjnych opłat za usług świadczone członkom klastra przez koordynatora, np. wspólne uczestnictwo w targach czy szkoleniach. Zaletą takiego sposobu finansowania jest to, że koszty ponoszą jedynie podmioty bezpośrednio zaangażowane w dane przedsięwzięcie. Inne źródła finansowania to np. środki powstałe w wyniku wynegocjowania niższych cen zakupu towarów i usług na rynkach zewnętrznych. Zdarzają się również przypadki, gdy członkowie inicjatywy przekazują określony procent wartości każdej umowy, którą pozyskali dzięki członkostwu w klastrze, na jego rzecz. Warto sięgnąć do doświadczeń tych, którzy drogę przechodzenia od finansowania publicznego do komercyjnego już rozpoczęli.

Przytoczone przykłady to jedynie niektóre z zagadnień poruszanych podczas dyskusji i opisanych w niniejszej publikacji. Podejmowane kwestie zostały poparte przykładami rozwiązań stosowanych przez różne inicjatywy klastrowe w Polsce. Mimo, że zaprezentowane  dobre praktyki nie zawsze mogą być wprost przeniesione do innych inicjatyw, stanowią one cenne źródło inspiracji i podpowiedzi, w jakim kierunku podążać lub jakich błędów unikać.

 

Klastry w Polsce - raport z cyklu paneli dyskusyjnych pobierz plik

id: 29268