W grudniu 2009 roku Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości zakończyła realizację Programu wsparcia finansowego na wykonanie projektów dotyczących rozwoju międzynarodowej współpracy klastra w zakresie badań, rozwoju technologicznego lub innowacji - Innovation Express (IE).

IE był programem pilotażowym, w ramach którego koordynator klastra mógł uzyskać wsparcie na działania związane z sześcioma wybranymi obszarami wsparcia, tj.: 1) rozpowszechnianiem informacji i promocją; 2) doradztwem; 3) tworzeniem sieci międzynarodowych powiązań kooperacyjnych; 4) rekrutacją i wymianą specjalistów; 5) szkoleniami i warsztatami; 6) opracowaniem międzynarodowych projektów, prowadzących do przygotowania i złożenia wspólnych wniosków do programów międzynarodowych.

Celem oceny zakończonego programu rozesłano do beneficjentów krótką ankietę z pytaniami. Pytania dotyczyły obszarów wsparcia w jakich realizowany był ich projekt, korzyści uzyskanych przez koordynator klastra i jego członków oraz osiągniętych rezultatów. Pytano także o propozycje nowych obszarów wsparcia w zakresie internacjonalizacji działań klastra.

W wyniku analizy otrzymanych odpowiedzi można stwierdzić, że najwięcej działań proponowanych w projektach mieściło się w obszarze „rozpowszechnianie informacji i promocja”. Działania dotyczyły przede wszystkim zaprezentowania swoich i poznania nowych technologii stosowanych w danej branży przez klastry polskie i zagraniczne. Podkreślano możliwość uzyskania nowych źródeł wiedzy o klastrach, reprezentowanej branży oraz o stosowanych i opracowywanych rozwiązaniach technologicznych, a także poznania nowych partnerów do współpracy międzynarodowej.

W ramach projektów zrealizowano także wiele działań w obszarach „tworzenie sieci międzynarodowych powiązań kooperacyjnych” oraz „szkolenia i warsztaty”. Najmniej popularnym obszarem, określanym jednak jako bardzo ważny, okazała się „rekrutacja i wymiana specjalistów”. Powodem nieuwzględnienia działań w tym zakresie był krótki okresem realizacji projektów oraz programu IE.

Członkowie klastrów, w szczególności z sektora MSP, podkreślali, iż udział w realizowanym projekcie dał im możliwość lepszego zrozumienia rynku europejskiego, zainicjowania nowych kontaktów do współpracy w zakresie BRI, a także zaprezentowania swoich ofert. Według beneficjentów w wyniku realizacji projektu wzrosła wśród przedsiębiorców świadomość korzyści wynikających z uczestniczenia w klastrze w kontekście chociażby dostępu do nowych źródeł wiedzy, sposobów wspierania innowacji oraz transferu know-how do firm.

Podobnie koordynatorzy klastrów podkreślali, że dzięki promocji działań realizowanych wraz z partnerem zagranicznym nastąpiło wzmocnienie grupy jako lidera danej branży w regionie oraz zaobserwowano wzrost zainteresowania działalnością klastra w środowisku przedsiębiorców oraz władz regionu. Realizowany projekt był dobrym przykładem dla innych podmiotów do podjęcia współpracy międzynarodowej. Dodatkowo stwierdzono, iż działania grupy tworzącej klaster konsolidują środowisko danej branży, co przekłada się bezpośrednio na rozwój branży oraz regionu.

 

W śród zalet programu IE koordynatorzy klastrów wymieniali przede wszystkim:

  • szeroki zakres działań kwalifikowanych do wsparcia,
  • pozytywny wpływ projektu na integrację środowiska biznesowego i naukowego wewnątrz klastrów polskich oraz w kontaktach z klastrem partnerskim,
  • podniesienie świadomości korzyści z uczestnictwa w klastrze oraz we wspólnych projektach, w tym międzynarodowych,
  • wymianę doświadczeń, dobrych praktyk oraz wiedzy nt. nowych technologii stosowanych w kraju i zagranicą.

 

Zwrócono także uwagę na techniczną stronę realizacji programu IE, w tym na:

  • pozytywne efekty rejestracji klastra i jego oferty w bazie Matching Tool – możliwość nawiązania kontaktów z nowymi partnerami (klastrami) celem przyszłej współpracy,
  • prostą i przejrzystą procedurę składania wniosków, pomimo dodatkowego etapu rejestracji wniosku w języku angielskim na stronie ProInno Europe,
  • możliwość opracowania i przygotowania obcojęzycznych materiałów informacyjnych oraz strony internetowej klastra,
  • pozyskanie nowych członków klastra dzięki szerokiej promocji projektu,
  • poziom dofinansowania projektu.

 

Propozycje beneficjentów odnośnie nowych działań w planowanych instrumentach wsparcia dla klastrów dotyczyły:

  • włączenia do współpracy partnerów spoza Europy,
  • zapewnienia budżetu programu oraz realizowanych projektów na okres dłuższy niż rok,
  • zapewnienia możliwości aplikowania o wsparcie przez koordynatora klastra reprezentującego tylko grupę podmiotów należących do klastra, zainteresowanych realizacją konkretnego projektu,
  • zróżnicowanie wielkości pomocy de minimis uzyskanej przez poszczególnych uczestników projektu w zależności od intensywności udziału w projekcie,
  • rozszerzenie liczby wzorów wymaganych dokumentów o np. wzór umowy klastra,
  • wznowienie programu w kolejnych latach.

 

Podsumowując:

W okresie realizacji programu wpłynęło 14 wniosków o udzielenie wsparcia. PARP podpisała 7 umów z koordynatorami klastrów. Wszystkie projekty zakończono w terminach określonych w umowach. Cele projektów zostały osiągnięte, tym samym został zrealizowany cel programu Innovation Express.

Budżet programu IE wynosił 3,15 mln zł, zakontraktowano ponad 2,8 mln zł co stanowiło 90% budżetu programu. Łączna kwota udzielonego wsparcia wyniosła ponad 2,5 mln zł, czyli ok. 81% budżetu programu.

PARP nie przewiduje kontynuacji program IE w 2010 roku.

Z uwagi na często zgłaszaną potrzebę wsparcia działań związanych z internacjonalizacją klastrów, uruchomiono komponent „ekspansja rynkowa” w ramach Działania 5.1 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, którego zakres działań kwalifikowanych do wsparcia jest taki sam jak programu IE.

id: 14402