Zamówienia dla innowacji

Na możliwość wykorzystania zamówień publicznych przy tworzeniu innowacyjnej gospodarki, Unia Europejska wskazywała wielokrotnie w swoich dokumentach. Według niej, stymulowanie innowacji przez odpowiednio dostosowany do tego celu system zamówień publicznych to jeden z najważniejszych aspektów prowadzących do poprawy stanu gospodarki krajów UE. Zrewolucjonizowanie metod współpracy sektora publicznego i prywatnego to natomiast jeden z głównych celów projektu „Unia innowacji”, czyli jednej z siedmiu inicjatyw przewodnich przewidzianych w ramach realizacji strategii „Europa 2020” na rzecz stworzenia inteligentnej i zrównoważonej gospodarki. Według Unii Europejskiej, projekt ten jest ważną inwestycją w przyszłość Europy. Zakłada się, że inwestując do 2020 r. w badania i rozwój 3% PKB UE, do 2025 r. będzie można stworzyć 3,7 mln nowych miejsc pracy i zwiększyć roczne PKB o 795 mld euro[1].Głównym celem „Unii innowacji” jest utworzenie prawdziwego, jednolitego europejskiego rynku innowacji, który będzie kreował i angażował nowoczesne przedsiębiorstwa. Aby to osiągnąć, zaproponowano szereg rozwiązań, w tym między innymi standaryzację systemu zamówień publicznych; zaś w ich ramach – stworzenie nowego trybu udzielania zamówień publicznych, zwanego w polskim prawie partnerstwem innowacyjnym.

[nbsp]

Partnerstwo innowacyjne w przepisach polskich i unijnych

Niedawno Polska wdrożyła do krajowego porządku prawnego dyrektywy Unii Europejskiej regulujące kwestie związane z zamówieniami publicznymi[2] – została znowelizowana ustawa o zamówieniach publicznych[3]. Nowe dyrektywy unijne, które zostały przyjęte w lutym 2014 r., podniesienie poziomu innowacyjności gospodarki uznają za jeden z najważniejszych celów do osiągnięcia. (Inne cele to polityka środowiskowa i społeczna.) Cel ten ma być realizowany właśnie za pośrednictwem odpowiednio przygotowanego systemu zamówień publicznych. W dyrektywie 2014/24/UE czytamy: „Badania i innowacje, w tym ekoinnowacje i innowacje społeczne, to jedne z głównych motorów przyszłego wzrostu, stanowiące centralny punkt strategii »Europa 2020« na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Organy publiczne powinny optymalnie pod względem strategicznym wykorzystać zamówienia publiczne w celu wspierania innowacji. Zakup innowacyjnych produktów, robót budowlanych i usług odgrywa kluczową rolę w poprawie skuteczności i jakości usług publicznych, przyczyniając się przy tym do rozwiązywania poważnych problemów społecznych. Pozwala także uzyskać optymalną relację jakości do wielkości zainwestowanych środków publicznych, jak również szersze korzyści gospodarcze, środowiskowe i społeczne pod względem generowania nowych pomysłów, przełożenia ich na produkty i usługi innowacyjne, wspierając w ten sposób trwały wzrost gospodarczy...”[4].

[nbsp]

Jak wspomniano, wykorzystaniu zamówień publicznych do rozwoju innowacyjnej gospodarki ma pomóc ustanowienie nowej formy zamówienia publicznego – partnerstwa innowacyjnego. Jego istota została przedstawiona w pkt 49 preambuły dyrektywy nr 2014/24/UE. Ta szczególna procedura, według Unii Europejskiej, powinna umożliwić instytucjom zamawiającym ustanowienie długotrwałej współpracy w celu opracowania, a następnie zakupu nowego, innowacyjnego produktu, usługi lub robót budowlanych.

[nbsp]

Rozwiązania dotyczące partnerstwa innowacyjnego w dyrektywie nr 2014/24/UE są na tyle ogólne i elastyczne, że cały ciężar stworzenia dobrych rozwiązań prawnych w tym zakresie został przeniesiony na legislatorów w poszczególnych krajach unijnych. W polskich przepisach znowelizowanej ustawy o zamówieniach publicznych zdefiniowano partnerstwo innowacyjne jako nowy tryb udzielenia zamówienia, w którym w odpowiedzi na publiczne ogłoszenie o zamówieniu zamawiający zaprasza wykonawców dopuszczonych do udziału w postępowaniu do składania ofert wstępnych, prowadzi z nimi negocjacje, a następnie zaprasza do składania ofert na opracowanie innowacyjnego produktu, usług lub robót budowlanych niedostępnych na rynku oraz sprzedaż tych produktów, usług lub robót budowlanych[5].

[nbsp]

Czynności obejmujące ustanowienie partnerstwa innowacyjnego

Partnerstwo innowacyjne ma prowadzić do wyłonienia partnerów, którzy przeprowadzą prace badawcze lub rozwojowe, a następnie spośród nich zostanie wytypowany partner (lub partnerzy), któremu zostanie udzielone zamówienie na dostawę innowacyjnego produktu, świadczenie innowacyjnej usługi lub wykonanie innowacyjnych robót budowlanych, będący wynikiem wcześniej wspomnianych prac. Zasady, na jakich nastąpi wybór partnera lub partnerów, którzy dostarczą produkt końcowy, powinny być określone w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ), a następnie w umowie partnerstwa.

[nbsp]

Procedura partnerstwa innowacyjnego będzie przebiegać według następujących etapów:

1) Publikacja ogłoszenia, które będzie stanowiło zaproszenie dla wykonawców do ubiegania się o zamówienie. W treści ogłoszenia zamawiający wskazuje na zamiar ustanowienia partnerstwa z jednym partnerem lub z kilkoma oraz określa kryteria oceny ofert. Informacje przedstawione w ogłoszeniu o zamówieniu muszą być wystarczająco jednoznaczne, tak aby umożliwić wykonawcom ustalenie charakteru i zakresu wymaganego rozwiązania oraz podjęcie decyzji o złożeniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

2) Składanie przez potencjalnych partnerów wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

3) Kwalifikacja wykonawców na podstawie kryteriów dotyczących zdolności w zakresie badań i rozwoju oraz opracowywania i wdrażania innowacyjnych rozwiązań, a następnie zaproszenie wykonawców, którzy nie podlegają wykluczeniu i spełniają kryteria kwalifikacji, do udziału w postępowaniu. Termin złożenia ofert wstępnych wykonawców, którzy zostaną dopuszczeni do udziału w postępowaniu, nie może być krótszy niż 30 dni.

4) Negocjacje z wybranymi wykonawcami; punktem wyjścia negocjacji są złożone przez wykonawców oferty wstępne.

5) Złożenie przez wykonawców ofert końcowych, na podstawie których zostają wybrani partner lub partnerzy.

6) Zawarcie umowy partnerstwa określającej przynajmniej:

• zasady dotyczące organizacji partnerstwa,
• poszczególne etapy partnerstwa,
• cele do osiągnięcia po każdym z tych etapów,
• zasady dotyczące możliwości zakończenia partnerstwa,
• zasady zmniejszenia liczby parterów na poszczególnych etapach.

[nbsp]

Zostaną również określone warunki, na jakich produkcja i dostawa produktu, wykonanie usługi lub realizacja roboty budowlanej będących wynikiem partnerstwa zostaną powierzone jednemu lub kilku spośród partnerów.

[nbsp]

W przypadku partnerstwa innowacyjnego z kilkoma partnerami, zamawiający nie ujawnia pozostałym partnerom proponowanych rozwiązań ani innych informacji poufnych udzielanych w ramach partnerstwa innowacyjnego przez jednego z partnerów, o ile ten ostatni nie wyrazi na to zgody.

[nbsp]

Według polskich legislatorów, partnerstwo innowacyjne umożliwi zamawianie nieistniejących jeszcze technologii i łączenie w ramach jednej procedury różnych etapów prac badawczo-rozwojowych. Skorzystanie z omawianego trybu powinno jednak zostać poprzedzone gruntowną analizą rynku i ocenieniem, czy zamawiany innowacyjny produkt bądź usługa faktycznie nie istnieją. Warto w tym miejscu podkreślić również fakt, że ocena rynku pod kątem istnienia na nim pożądanego produktu lub usługi jest dokonywana w określonym momencie. Jeżeli po wszczęciu trybu ustanowienia partnerstwa innowacyjnego pojawi się na rynku rozwiązanie odpowiadające potrzebom zamawiającego, nie musi on unieważniać postępowania.

[nbsp]

Izabela Domitrz

analityk rynku zamówień publicznych

Grupa Biznes Polska