Blisko 9 mln zł ze STEP na odzysk fosforu ze ścieków

Fosfor odzyskany ze ścieków zamiast importowanego surowca krytycznego. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) podpisała kolejną umowę o dofinansowanie w ramach Platformy Technologii Strategicznych dla Europy (STEP). Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. we Wrocławiu otrzyma ponad 8,9 mln zł wsparcia z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) na realizację projektu EUPHORIA, którego celem jest wdrożenie nowoczesnej technologii odzysku fosforu ze ścieków i produkcja certyfikowanego nawozu mineralnego. Wartość całej inwestycji przekracza 24,3 mln zł.

Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki wpisuje się w cele inicjatywy STEP, której zadaniem jest rozwój technologii o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa i konkurencyjności Europy. Inwestycja wspiera rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym, zwiększa bezpieczeństwo surowcowe Unii Europejskiej oraz ogranicza zależność od importu jednego z najważniejszych surowców dla rolnictwa.

– Fosfor to surowiec krytyczny, od którego zależy bezpieczeństwo żywnościowe Europy. Dziś w dużej mierze sprowadzamy go spoza Unii Europejskiej, podczas gdy jego cenne zasoby znajdują się w miejscach, które przez lata traktowaliśmy wyłącznie jako odpady. Projekt EUPHORIA pokazuje, jak dzięki nowoczesnym technologiom można zamieniać wyzwania środowiskowe w strategiczne przewagi gospodarcze. Właśnie takie inwestycje wspieramy w ramach STEP – budujące europejską niezależność, rozwijające innowacyjny przemysł i wzmacniające odporność naszych gospodarek – podkreśla Joanna Zembaczyńska-Świątek, zastępca prezesa PARP.

Fosfor odzyskany ze ścieków wróci do gospodarki

Projekt EUPHORIA (European Phosphorus Recovery for Independence and Autonomy) zakłada budowę instalacji umożliwiającej odzysk fosforu z odcieków pofermentacyjnych powstających podczas oczyszczania ścieków. Surowiec będzie odzyskiwany w postaci struwitu – związku mineralnego, który po uzyskaniu odpowiedniej certyfikacji zostanie wprowadzony na rynek jako nawóz mineralny dopuszczony do stosowania na terenie Unii Europejskiej.

– Projekt EUPHORIA doskonale pokazuje, jak nowoczesna gospodarka komunalna może odpowiadać na wyzwania o znaczeniu znacznie szerszym niż lokalne. W oczyszczanych ściekach dostrzegamy dziś nie odpad, lecz cenny zasób. Dzięki tej inwestycji odzyskamy surowiec niezbędny dla rolnictwa, ograniczymy zależność Europy od importu i jednocześnie zmniejszymy presję na środowisko. To przykład innowacji, która łączy bezpieczeństwo surowcowe, ochronę klimatu i gospodarkę obiegu zamkniętego – mówi Witold Ziomek, prezes MPWiK we Wrocławiu.

Nowa instalacja będzie mogła przetwarzać około 1200 m³ odcieków pofermentacyjnych dziennie i produkować do 306 ton struwitu rocznie. Technologia wykorzystuje kontrolowany proces krystalizacji, w którym do odcieków dodawane są sole magnezu oraz utrzymywane są odpowiednie parametry procesu, dzięki czemu fosfor zostaje wytrącony w postaci granulatu. Następnie produkt jest oddzielany, suszony i przygotowywany do wykorzystania w rolnictwie.

Strategiczny surowiec z lokalnych zasobów

Znaczenie projektu wykracza daleko poza samą modernizację infrastruktury oczyszczalni ścieków. Fosfor został uznany przez Unię Europejską za surowiec krytyczny, a Europa pozostaje w dużym stopniu uzależniona od jego importu. Tymczasem ścieki komunalne stanowią największe dostępne źródło wtórnego fosforu na terenie Wspólnoty.

Szacuje się, że odzysk fosforu ze ścieków i osadów ściekowych mógłby pokryć nawet około 20 proc. zapotrzebowania Unii Europejskiej na ten surowiec, co odpowiada skali jego dotychczasowego importu z Rosji. Projekt EUPHORIA wpisuje się więc w działania wzmacniające strategiczną autonomię Europy oraz rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym.

Realizacja inwestycji przyniesie również wymierne korzyści środowiskowe i ekonomiczne. Obejmują one ograniczenie zużycia koagulantów żelazowych wykorzystywanych do usuwania fosforu, zmniejszenie ilości osadów ściekowych przeznaczonych do zagospodarowania, zwiększenie efektywności oczyszczania ścieków oraz stworzenie modelu, który może zostać wdrożony również przez mniejsze przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne.

Zakres projektu obejmuje budowę budynku instalacji defosfatacji, wykonanie infrastruktury technicznej oraz montaż specjalistycznych urządzeń technologicznych, instalacji elektrycznych i systemów automatyki niezbędnych do uruchomienia procesu odzysku fosforu.

– Droga do powstania tej inwestycji rozpoczęła się od realizacji projektów badawczo-rozwojowych związanych z wdrożeniem modelu gospodarki obiegu zamkniętego we Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków. Badania i pilotaże potwierdziły między innymi skuteczność technologii i możliwość produkcji wysokiej jakości struwitu. W kolejnych latach rozwinęliśmy rozwiązania techniczne, wykonaliśmy niezbędną dokumentację projektową i uzyskaliśmy pozwolenie na budowę. Dziś projekt jest gotowy do przejścia z etapu badań do pełnoskalowego wdrożenia przemysłowego – mówi Przemysław Chrobot, menedżer Centrum Nowych Technologii MPWiK we Wrocławiu.

STEP wspiera technologie, które decydują o przyszłości Europy

Platforma Technologii Strategicznych dla Europy (STEP) to inicjatywa Unii Europejskiej wspierająca rozwój i produkcję technologii o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa gospodarczego, konkurencyjności oraz transformacji energetycznej Wspólnoty.

Realizowany przez PARP Fundusz Wsparcia Technologii Krytycznych wspiera przedsiębiorstwa wdrażające rozwiązania o strategicznym znaczeniu dla Europy – od biotechnologii, przez technologie cyfrowe, po czyste i zasobooszczędne technologie. Celem programu jest nie tylko finansowanie innowacji, ale przede wszystkim budowanie trwałych kompetencji przemysłowych oraz wzmacnianie odporności europejskich łańcuchów dostaw.

Realizujemy już 14 umów o łącznej wartości ponad 302 mln zł, a kolejne blisko 50 mln zł planujemy kontraktować w ramach programu STEP. To pokazuje, jak ważne są dziś nowe technologie i rozwiązania, które wzmacniają konkurencyjność oraz niezależność Europy. Każda kolejna wybrana do wsparcia umowa to inwestycja nie tylko w rozwój konkretnego przedsiębiorstwa, ale także w budowanie strategicznych kompetencji przemysłowych i odporności europejskich łańcuchów dostaw. STEP wspiera technologie, które będą decydować o przyszłości Europy – od technologii cyfrowych i biotechnologii po rozwiązania kluczowe dla bezpieczeństwa i transformacji energetycznej – wskazuje Maciej Berliński, dyrektor Centrum Projektów Strategicznych PARP.

Nowy impuls dla technologii obronnych

Program STEP będzie rozwijany. Jesienią 2026 r. PARP planuje uruchomienie nowego konkursu o budżecie 500 mln zł, skierowanego do przedsiębiorstw rozwijających technologie obronne. Wsparcie obejmie projekty wzmacniające strategiczną autonomię Unii Europejskiej oraz rozwój technologii krytycznych dla bezpieczeństwa i odporności europejskiej gospodarki. Ogłoszenie naboru planowane jest na październik 2026 r. (po zatwierdzeniu zmian w programie FENG), natomiast rozpoczęcie przyjmowania wniosków – na listopad 2026 r.