STEP wzmacnia strategiczną niezależność Europy. Ponad 20,8 mln zł na nowe zdolności polskiego przemysłu

Polski przemysł rozwija kolejne kompetencje, które mogą stać się częścią strategicznych łańcuchów dostaw Unii Europejskiej. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) podpisała dwie kolejne umowy o dofinansowanie w ramach Platformy Technologii Strategicznych dla Europy (STEP). Zakład Konstrukcji Spawanych FERRUM S.A. otrzyma ponad 13,2 mln zł na stworzenie wyspecjalizowanego zaplecza do produkcji elementów osłon reaktorów jądrowych. Polska Korporacja Recyklingu sp. z o.o. otrzyma ponad 7,5 mln zł na uruchomienie komercyjnego odzysku miedzi i aluminium z komponentów zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

Oba przedsięwzięcia realizowane są w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, Priorytetu „Wsparcie projektów realizujących cele inicjatywy STEP”, w działaniu Fundusz Wsparcia Technologii Krytycznych – sektor czyste i zasobooszczędne technologie, Ścieżka B.

Łączna wartość obu inwestycji przekracza 45,9 mln zł, a ich dofinansowanie wynosi ponad 20,8 mln zł. Choć projekty dotyczą różnych zagadnień, oba odpowiadają na jedno z najważniejszych wyzwań europejskiej gospodarki – potrzebę budowania własnych zdolności technologicznych i produkcyjnych oraz ograniczania zależności od dostaw spoza Unii.

– Strategiczna niezależność Europy nie powstaje wyłącznie dzięki wielkim inwestycjom infrastrukturalnym. Jej fundamentem są konkretne kompetencje, technologie i zdolności produkcyjne, które pozwalają europejskim firmom samodzielnie realizować kolejne ogniwa strategicznych łańcuchów wartości. Projekty wspierane w ramach STEP mają więc znaczenie wykraczające poza działalność pojedynczych przedsiębiorstw. Z jednej strony tworzymy w Polsce kompetencje potrzebne do produkcji wyspecjalizowanych komponentów dla energetyki jądrowej, z drugiej rozwijamy technologie pozwalające odzyskiwać cenne surowce. Każda taka inwestycja oznacza więcej know-how pozostającego w Europie i silniejszą pozycję europejskich firm w globalnych łańcuchach dostaw. STEP pozwala ten proces przyspieszyć, kierując środki tam, gdzie rozwój technologii może przełożyć się na trwałą zmianę potencjału przemysłowego – mówi Krzysztof Gulda, prezes PARP.

Polska buduje kompetencje dla europejskiej energetyki jądrowej

Pierwsza z inwestycji dotyczy obszaru, w którym znaczenie wyspecjalizowanych kompetencji przemysłowych będzie rosło wraz z rozwojem energetyki jądrowej w Europie.

ZKS FERRUM S.A. realizuje projekt „Wzmocnienie strategicznej niezależności UE poprzez budowę wyspecjalizowanego zaplecza produkcyjnego do wytwarzania komponentów bezpieczeństwa jądrowego – elementów osłony reaktorów jądrowych („Shield Building”)”. Wartość projektu wynosi ponad 32,6 mln zł, a dofinansowanie – ponad 13,2 mln zł.

Celem inwestycji jest stworzenie w Polsce zdolności do produkcji elementów „Shield Building”, czyli konstrukcji pełniącej funkcję osłony reaktora. Obecnie tego rodzaju komponenty muszą być sprowadzane spoza Unii Europejskiej. Rozwój ich produkcji w Polsce oznacza więc powstanie nowego ogniwa europejskiego łańcucha dostaw dla sektora jądrowego.

Projekt ma szczególne znaczenie w związku z planowanymi inwestycjami w energetykę jądrową w Polsce i innych państwach europejskich. ZKS FERRUM zostało zakwalifikowane przez Westinghouse Electric Company do udziału w budowie pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. Spółka dostrzega również potencjał dostaw dla projektów rozwijanych m.in. w Holandii, Bułgarii, Szwecji, Stanach Zjednoczonych i Ukrainie.

Od ciężkich konstrukcji do produkcji wymagającej jądrowej precyzji

Inwestycja ZKS FERRUM obejmuje stworzenie zautomatyzowanej linii produkcyjnej oraz wdrożenie certyfikowanej technologii wytwarzania elementów osłon reaktorowych zgodnej z wymaganiami stosowanymi w energetyce jądrowej.

Linia zostanie wyposażona m.in. w automatyczne systemy cięcia, znakowania i wiercenia, specjalistyczne oprzyrządowanie utrzymujące wymagane tolerancje oraz urządzenia do spawania i zgrzewania. Proces produkcji będzie monitorowany cyfrowo, a końcowa obróbka mechaniczna zostanie wykonana z wysoką precyzją i zweryfikowana przy wykorzystaniu trackera laserowego.

W ramach projektu rozwijane będą także systemy jakości oraz kompetencje niezbędne do funkcjonowania w sektorze jądrowym, zgodne m.in. z ANSI/AISC N690, ASME NQA-1 oraz wymaganiami 10 CFR 50 dotyczącymi projektowania i zapewnienia jakości.

Dla ZKS FERRUM oznacza to kolejny etap rozwoju – od wieloletniego doświadczenia w produkcji wielkogabarytowych konstrukcji stalowych do specjalistycznej produkcji dla jednego z najbardziej wymagających sektorów przemysłu.

Surowce krytyczne można odzyskać z tego, co już mamy

Drugi projekt odpowiada na inne wyzwanie: dostęp do materiałów niezbędnych dla europejskiego przemysłu.

Polska Korporacja Recyklingu sp. z o.o. otrzyma ponad 7,5 mln zł dofinansowania na projekt „Odzysk surowców krytycznych w postaci miedzi oraz aluminium z komponentów ZSEiE w celu zabezpieczenia łańcucha dostaw w Unii Europejskiej”. Całkowita wartość inwestycji przekracza 13,2 mln zł.

Firma od niemal 20 lat zajmuje się gospodarowaniem zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym oraz odzyskiem zawartych w nim materiałów. Dzięki projektowi możliwości te zostaną rozwinięte do skali komercyjnej.

Nowa technologia pozwoli odzyskiwać miedź i aluminium z komponentów takich jak agregaty urządzeń chłodniczych, silniki elektryczne oraz chłodnice i wymienniki. Otrzymane materiały będą przygotowywane jako standaryzowane surowce wtórne przeznaczone m.in. dla hut, odlewni, walcowni i ciągarni.

Zakładana czystość odzyskiwanej miedzi wyniesie co najmniej 98 proc., a aluminium – co najmniej 95 proc. Dzięki temu materiał pochodzący z recyklingu będzie mógł wracać do przemysłowego obiegu jako pełnowartościowy surowiec.

Technologia, która zamyka obieg materiałów

W ramach inwestycji powstanie zintegrowany ciąg technologiczny obejmujący linię wstępnego rozdrabniania i separacji metali oraz linię do rafinacji, czyli odzysku frakcji miedzi i aluminium. Projekt obejmie również zakup wyposażenia logistyczno-magazynowego oraz organizację przepływów materiałowych i kontroli jakości z wykorzystaniem istniejącego zaplecza laboratoryjnego Polskiej Korporacji Recyklingu.

Ważną częścią systemu będzie możliwość identyfikowania poszczególnych partii materiału oraz prowadzenia spójnej dokumentacji jakościowej w relacjach z odbiorcami biznesowymi.

W ten sposób recykling przestaje być wyłącznie sposobem zagospodarowania odpadów. Staje się elementem przemysłowego łańcucha dostaw – źródłem materiałów, które mogą ponownie trafić do produkcji i ograniczać zapotrzebowanie na surowce pozyskiwane spoza UE.

Od technologii do realnych zdolności przemysłowych

Wspólnym mianownikiem obu inwestycji jest przełożenie innowacji na trwałe zdolności produkcyjne. W przypadku ZKS FERRUM będzie to możliwość wytwarzania wyspecjalizowanych komponentów dla energetyki jądrowej. W projekcie Polskiej Korporacji Recyklingu – zdolność do pozyskiwania wysokiej jakości miedzi i aluminium z istniejących strumieni elektroodpadów.

– Podpisanie kolejnych umów w ramach STEP pokazuje, że polskie przedsiębiorstwa mogą być nie tylko odbiorcami nowoczesnych technologii, ale również ich twórcami i dostawcami dla strategicznych sektorów europejskiej gospodarki. Wspieramy inwestycje, które budują konkretne zdolności – od produkcji komponentów dla energetyki jądrowej po odzyskiwanie surowców, które mogą ponownie trafić do gospodarki. To właśnie z takich elementów powstaje odporność gospodarcza: z fabryk, laboratoriów, kompetencji inżynierskich i technologii. STEP jest inwestycją nie tylko w konkretne projekty, ale w przyszły potencjał technologiczny i przemysłowy Europy – mówi Maciej Berliński, dyrektor Centrum Projektów Strategicznych w PARP.

Projekt ZKS FERRUM będzie realizowany od 22 października 2025 r. do 31 marca 2027 r. Inwestycja Polskiej Korporacji Recyklingu potrwa od 4 maja 2026 r. do 31 sierpnia 2027 r.

Obie inwestycje pokazują, że strategiczna niezależność Europy jest budowana na wielu poziomach – od dostępu do surowców, przez technologie ich odzysku, po wyspecjalizowane kompetencje produkcyjne. Dla Polski oznacza to możliwość zajmowania kolejnych miejsc w europejskich łańcuchach wartości, a dla Europy – rozwój własnego potencjału technologicznego i przemysłowego.

Jesienią 2026 r. PARP planuje uruchomienie nowego konkursu o budżecie 500 mln zł, skierowanego do przedsiębiorstw rozwijających technologie obronne. Wsparcie obejmie projekty wzmacniające strategiczną autonomię Unii Europejskiej oraz rozwój technologii krytycznych dla bezpieczeństwa i odporności europejskiej gospodarki. Ogłoszenie naboru planowane jest na październik 2026 r., natomiast rozpoczęcie przyjmowania wniosków – na listopad 2026 r.