Jak pytać, by trafniej mierzyć uczenie się dorosłych? Eksperci BKL na seminarium Cedefop

To, jaki obraz aktywności edukacyjnej dorosłych uzyskujemy w badaniach, zależy nie tylko od tego, czy badani podejmują takie aktywności, lecz także od sposobu, w jaki o nie pytamy. Sformułowania używane w kwestionariuszach mogą być rozumiane zbyt wąsko i przywoływać przede wszystkim skojarzenia z edukacją formalną. W rezultacie część uczenia się pozaformalnego pozostaje w badaniach niewidoczna. O tym, jak konstruować pytania, aby trafniej mierzyć aktywność edukacyjną dorosłych, mówili eksperci Bilansu Kapitału Ludzkiego, prof. Barbara Worek i prof. Marcin Kocór, podczas seminarium „Advancing research on adult learning: Using and innovating quantitative approaches to support effective policies”, zorganizowanego przez Cedefop w dniach 12–13 października.

Eksperci przedstawili wypracowane w projekcie BKL podejście do pomiaru uczenia się pozaformalnego. Koncentruje się ono na takim formułowaniu pytań, aby respondenci mogli rozpoznać i przywołać różne doświadczenia edukacyjne, również wtedy, gdy sami nie określają ich jako „uczenia się” lub „kształcenia”. Kluczowe znaczenie mają rzetelne, wieloetapowe testowanie narzędzia, stosowanie prostego języka oraz osadzanie pytań w konkretnych kontekstach pracy i życia osobistego.

Takie podejście pozwala uchwycić aktywności należące do uczenia się pozaformalnego, które mogą nie zostać zarejestrowane przez narzędzia posługujące się bardziej abstrakcyjnymi lub formalnymi kategoriami. Gdy pytania odnoszą się do konkretnych sytuacji i doświadczeń, badanym łatwiej jest właściwie zrozumieć ich sens i przypomnieć sobie podejmowane aktywności.

Sposób pomiaru ma bezpośrednie znaczenie dla polityk publicznych. Dane dotyczące aktywności edukacyjnej dorosłych są wykorzystywane przy projektowaniu działań wzmacniających motywację do uczenia się, ograniczających bariery oraz służących lepszemu dopasowaniu oferty edukacyjnej do potrzeb. Jeżeli jednak narzędzie nie rejestruje części uczenia się pozaformalnego, uzyskane wskaźniki mogą zaniżać rzeczywistą skalę aktywności i prowadzić do nietrafnej diagnozy.

Zanim niski poziom aktywności edukacyjnej zostanie wykorzystany do uzasadnienia określonych działań publicznych, trzeba zatem sprawdzić, czy badani rzeczywiście nie podejmują takich aktywności, czy też sposób zadawania pytań nie pozwala ich właściwie uchwycić.

Prezentację wygłoszoną przez prof. Barbarę Worek i prof. Marcina Kocóra przygotowano we współpracy z prof. Magdaleną Jelonek.