Pod względem wielkości zajmowanego obszaru Finlandia znajduje się na siódmym miejscu w Europie.

Fiński przykład

Od kryzysu gospodarczego w latach 1992 – 1993 Finowie systematycznie dokonywali transformacji swojej gospodarki, kładąc szczególny nacisk na wiedzę oraz wysokie umiejętności swoich obywateli. Duże nakłady kierowane na rozwój nauki doprowadziły do powstania wielu innowacyjnych firm wykorzystujących nowoczesne technologie i najnowszą myśl naukowo-techniczną. W ten sposób powstała m.in. flagowa fińska firma NOKIA.

Przykład Finlandii pokazuje, jak przekształcić swoje słabe strony, np. mały rynek wewnętrzny, peryferyjne położenie geograficzne, hermetyczny język i wysoki poziom kosztów, w atuty. Mały rynek wewnętrzny może być wykorzystywany jako „pole doświadczalne” dla nowych projektów inwestycyjnych. Jednocześnie eksponuje się zasoby naturalne, know-how, innowacyjność i nowe technologie, m.in. w takich branżach, jak ICT, energetyka, przemysł papierniczy i chemiczny.

Pozytywny wizerunek Finlandii jako kraju, który odnosi sukcesy w wielu światowych rankingach w zakresie innowacyjności w takich obszarach, jak koncentracja ośrodków B+R, produktywność, skupienie wysokich technologii (high-tech), koncentracja pracowników naukowo-badawczych, efektywność szkolnictwa wyższego, powinien dla Polski stanowić zachętę do naśladowania i, co za tym idzie, wspierania konkurencyjności polskich firm i towarów na coraz trudniejszym rynku globalnym.

Obecnie Polska i Finlandia stoją przed szansą dalszego rozwoju wzajemnych relacji w dwustronnych stosunkach gospodarczych i wymianie handlowej, zwłaszcza w nowej perspektywie budżetowej UE na lata 2014 – 2020 (…)

Innowacyjność fińskiej gospodarki

Jak wspomniano, Finlandia od wielu lat wspiera działania związane z badaniami i innowacjami. W wielu dziedzinach kraj ten należy do czołówki w zakresie rozwoju i doskonalenia oraz wytwarzania najnowocześniejszych produktów i usług. Niezdolna do globalnego konkurowania w wielu sektorach z powodu wysokich kosztów pracy, Finlandia postanowiła skupić się na wspieraniu wysokich technologii, czyli sektora, w którym państwa wysoko rozwinięte mogą odnosić sukcesy i który wymaga znaczących nakładów na R[&]D.

Dziś w Finlandii jest zatrudnionych 80 000 tysięcy naukowców, z których ponad połowa pracuje w sektorze prywatnym, około 10 000 – w sektorze publicznym, a 30 000 – na wyższych uczelniach.

Według informacji fińskiego Urzędu Statystycznego wydatki na badania i rozwój w 2012 r. wyniosły 6,8 mld EUR i były o 330 mln EUR niższe w porównaniu do roku poprzedniego. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy był spadek wydatków na B[&]R w sektorze prywatnym.

Zmniejszenie o 570 mln EUR nakładów na B[&]R odnotowano w przemysłach elektronicznym, komputerowym oraz elektrotechnicznym, podczas gdy w innych gałęziach przemysłu, szczególnie w przemyśle maszynowym, wydatki były większe niż w 2011 r. Spowodowało to spadek udziału wydatków na B[&]R w PKB, który w efekcie wyniósł 3,55% w porównaniu do 3,80% w 2011 r. (…)

Prowadzenie działalności gospodarczej w Finlandii

Zgodnie z ustawą o wolnym handlu (Laki elinkeinon harjoittamisen oikeudesta 122/1919, z późniejszymi zmianami) osoby fizyczne zamieszkałe w państwie członkowskim Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), fińskie podmioty oraz zarejestrowane oddziały podmiotów z krajów EOG są uprawnione do prowadzenia w Finlandii zgodnej z prawem działalności handlowej lub gospodarczej bez konieczności uzyskania wcześniejszego pozwolenia od rządu. O ile międzynarodowe zobowiązania Finlandii nie przewidują inaczej, pozostałe osoby fizyczne i prawne są uprawnione do prowadzenia działalności handlowej lub gospodarczej w Finlandii jedynie po otrzymaniu stosownego zezwolenia od fińskiego Urzędu Patentów i Rejestracji (Patentti - ja rekisterihallitus). Większość zezwoleń wydawanych jest przy pierwszym wniosku (…)

Niektóre rodzaje działalności gospodarczej wymagające od przedsiębiorcy na przykład określonych umiejętności albo szczególnej troski są przedmiotem koncesji i zezwoleń niezależnie od tego, czy są wykonywane przez Finów czy obcokrajowców. Są sektory, w przypadku których wymagane jest uzyskanie licencji lub powiadomienie o zamiarze prowadzenia działalności gospodarczej. Należą do nich np. handel bronią palną, szkoły nauki jazdy, transport pacjentów, etc.

Formy działalności gospodarczej:

● spółki jawne (avoin yhtiö),

● spółki komandytowe (kommandiittiyhtiö),

● spółki akcyjne (osakeyhtiö),

● spółdzielnie (osuuskunta),

● oddziały/przedstawicielstwa przedsiębiorstw zagranicznych (sivuliike),

● jednoosobowa działalność gospodarcza (yksityinen elinkeinonharjoittaja).

Rodzaje spółek akcyjnych:

● spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (yksityinen osakeyhtiö, oy), gdzie minimalny wymagany kapitał zakładowy wynosi 2 500 EUR,

● spółki akcyjne (julkinen osakeyhtiö, Oyj), gdzie minimalny wymagany kapitał zakładowy wynosi 80 000 EUR,

● europejskie spółki akcyjne (Societas Europaea (SE), eurooppayhtiö).

Wybór formy jest ważny z punktu widzenia systemu podatkowego, kwestii odpowiedzialności osobistej, prawa zarządzania funduszami przedsiębiorstwa oraz metod zarządzania administracją (…)

Zdecydowanie najpopularniejszą formą działalności gospodarczej w Finlandii jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (…)

Rejestracja firmy

Przedsiębiorstwa oraz spółdzielnie podlegające fińskiemu prawodawstwu, a także prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą muszą przed rozpoczęciem działalności gospodarczej dokonać rejestracji w Fińskim Rejestrze Handlowym88. Rejestr Handlowy jest przechowywany w Helsinkach, ale dokumenty rejestracyjne mogą zostać dostarczone również do lokalnych magistratów (maistraatti), Centrów Rozwoju Gospodarczego, Transportu i Środowiska (Elinkeino-, liikenne- ja ympäristökeskus) oraz lokalnych urzędów podatkowych (verovirasto).

Podstawowy wniosek rejestracyjny jest składany na podstawie ustawy o rejestrze handlowym (kaupparekisterilaki 129/1979, z późniejszymi zmianami) oraz ustawy o informacji w zakresie działalności gospodarczej (yritys- ja yhteisötietolaki 244/2001 z późniejszymi zmianami), na formularzu zgłoszeniowym i jest wykorzystywany przez:

● Rejestr Handlowy,

● władze podatkowe,

● osobno prowadzony rejestr podatku VAT.

Po złożeniu formularza zgłoszeniowego Rejestr Handlowy weryfikuje, czy zgłoszona nazwa handlowa nie narusza istniejącej już nazwy lub znaków towarowych.

Opłaty rejestracyjne przedsiębiorstw w 2013 r.:

● jednoosobowa działalność gospodarcza – 105 EUR,

● spółka jawna (general partnership) i spółka komandytowa (limited partnership) – 225 EUR,

● spółka akcyjna, spółdzielnia, oddział, europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych (European economic interest grouping, EEIG) – 380 EUR.

Spółki osobowe

Spółki osobowe są relatywnie popularne w Finlandii, ale nie są powszechnie wybierane przezzagraniczne firmy jako sposób rozpoczynania działalności w Finlandii. Spółka osobowa jest tworzona na podstawie umowy zawartej między partnerami.

Fińskie spółki osobowe dzielą się na dwa typy:

● spółka jawna (avoin yhtiö, Ay),

● spółka komandytowa (kommandiittiyhtiö, Ky).

Spółki osobowe podlegają przepisom zawartym w ustawie o spółkach (Laki avoimesta yhtiöstä ja kommandiittiyhtiöstä, z późniejszymi zmianami). Główna różnica między tymi dwoma formami polega na tym, że w przypadku spółki jawnej wszyscy wspólnicy są solidarnie odpowiedzialni za zobowiązania spółki, podczas gdy w spółce komandytowej istnieje rozróżnienie na komplementariuszy, którzy osobiście odpowiadają za zobowiązania spółki, oraz na komandytariuszy, którzy odpowiadają za zobowiązania spółki tylko do sumy komandytowej, tj. do wysokości zainwestowanego kapitału.

Ustawa o spółkach jest oparta na zasadzie swobody zawierania umów. Oznacza to, że jeżeli chodzi o relacje między wspólnikami, mają oni prawo do takich ustaleń, jakie uznają za stosowne, w zakresie m.in. podziału władzy między stronami, zarządzania spółką i prawa weta. Jednakże każdy ze wspólników ma bezwzględnie obowiązujące prawo do zapoznania się ze sprawozdaniami firmy oraz stanem księgowym i podjęcia ewentualnych działań prawnych podważających roczne sprawozdanie. Nie ma wymagań prawnych w zakresie wielkości kapitału spółki, więc wspólnicy mogą samodzielnie uzgodnić wielkość swojego udziału w spółce. Wspólnicy aktywnie pracujący w spółce mogą otrzymywać wynagrodzenie.

W spółce komandytowej komandytariusze są odpowiedzialni za długi spółki tylko do sumy komandytowej, tj. do wysokości zainwestowanego kapitału. Nie istnieją żadne sztywne normy pod względem minimalnej wysokości inwestycji kapitałowej. Pozycja komplementariusza jest taka sama jak wspólników w spółce jawnej. Komandytariusze nie mają mocy decyzyjnej, prawa blokowania decyzji ani prawa do reprezentowania spółki.

[nbsp]

Jednak niektóre decyzje o dużej wadze nie mogą być podjęte bez ich zgody. Jest tak np. w przypadku, gdy komplementariusz zechce rozszerzyć zakres działania spółki, przenieść swój udział w spółce albo połączyć spółkę z inną firmą.

Spółki kapitałowe

Zasady funkcjonowania spółki akcyjnej zawarte są w ustawie o spółkach (osakeyhtiölaki 624/2006 z późniejszymi zmianami).

Spółka może mieć formę:

● spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,

● lub spółki akcyjnej (w tym publicznej spółki akcyjnej notowanej na giełdzie).

Akcje i obligacje spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie mogą być przedmiotem handlu na giełdach papierów wartościowych.

Zasady zawarte w ustawie o spółkach są, poza kilkoma wyjątkami, identyczne dla obydwu typów spółek. Główna różnica dotyczy kwestii procedur podejmowania decyzji np. w przypadku nabycia lub umorzenia własnych akcji spółki lub zasad audytu.

W przypadku banków i zakładów ubezpieczeniowych obowiązują przepisy szczegółowe, które do pewnego stopnia mają pierwszeństwo w stosunku do ustawy o spółkach.

W celu zapewnienia zgodności z Rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie stosowania międzynarodowych standardów rachunkowości spółki notowane na giełdzie muszą przygotowywać sprawozdania skonsolidowane zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (International Financial Reporting Standards, IFRS). Jeżeli spółka notowana na giełdzie nie jest zobligowana do przygotowywania sprawozdań skonsolidowanych, to wówczas musi ona zastosować IFRS do swoich rocznych sprawozdań finansowych.

Spółka europejska

Począwszy od 08.10.2004 r. fińska publiczna spółka akcyjna może brać udział w zakładaniu spółki europejskiej z siedzibą w Finlandii lub dowolnym innym kraju UE poprzez połączenie z jedną lub więcej publicznymi spółkami z innych państw UE (lub zostać przekształcona w spółkę europejską). Również dwie lub więcej spółek zarejestrowanych w innych państwach UE mogą ustanowić w Finlandii wspólną spółkę, która będzie miała strukturę spółki europejskiej. Firma założona jako spółka europejska może przenieść swoją siedzibę do innego kraju UE.

Status prawny spółki europejskiej w Finlandii określają:

● Rozporządzenie Rady (WE) nr 2157/2001 w sprawie statutu spółki europejskiej (SE),

● fińska ustawa o spółkach europejskich (eurooppayhtiölaki 724/2004 z późniejszymi zmianami),

● a także ustawa o reprezentacji pracowniczej w spółkach europejskich (laki henkilöedustuksesta eurooppayhtiössä (SE) ja eurooppaosuuskunnassa (SCE) 758/2004, która stanowi realizacjęwytycznych Dyrektywy Rady 2001/86/WE).

Przedstawicielstwa/oddziały firm zagranicznych

Zagraniczne przedsiębiorstwo może rozpocząć działalność w Finlandii poprzez ustanowienie przedstawicielstwa/oddziału (sivuliike). Nazwa handlowa przedstawicielstwa/oddziału musi zawierać nazwę handlową zagranicznej spółki dominującej. Decyzja o otwarciu przedstawicielstwa/oddziału jest podejmowana przez organ zarządzający firmy zagranicznej. Ustawa o Rejestrze Handlowym zawiera dokładne przepisy w zakresie obowiązkowej rejestracji przedstawicielstwa/oddziału firmy oraz dostarczania do Rejestru Handlowego sprawozdań rocznych.

Przedsiębiorstwa z krajów EOG mogą ustanowić swoje przedstawicielstwa/oddziały w Finlandii, przesyłając stosowne zgłoszenie do Fińskiego Rejestru Handlowego, w odróżnieniu od przedsiębiorstw z innych krajów muszą uzyskać zezwolenie od fińskiego Urzędu Patentów i Rejestracji.

W przeciwieństwie do spółki akcyjnej od przedstawicielstwa/oddziału firmy zagranicznej w Finlandii nie wymaga się ustawowej wysokości kapitału.

Wskazówki dotyczące eksportu towarów do Finlandii

Zasadniczym warunkiem eksportu na rynek fiński jest znalezienie agenta lub importera albo założenie własnego oddziału w Finlandii jako przedsiębiorstwa, względnie założenie przedsiębiorstwa lokalnego.

Firmy zainteresowane eksportem lub podwykonawstwem do Finlandii powinny brać pod uwagę następujące wymagania firm fińskich:

● rzetelność i niezawodność dostaw, szczególnie w przypadku kontraktów na dostawy części i komponentów do produkcji,

● jakość towaru zawsze taka, jak ją określono w kontrakcie,

● znajomość języka w kontaktach handlowych (najczęściej język angielski).

Dodatkowo nowy kandydat na dostawcę powinien dążyć do nawiązania bezpośredniego kontaktu z osobami decydującymi o zakupach. Bardzo istotne jest również, aby potencjalny dostawca był zawsze gotowy do wizyty w fabryce, jeśli jest taka potrzeba.

Finowie są narodem pragmatycznym, a nie wizjonerskim. Obiecujące perspektywy są mniej efektywnym argumentem negocjacyjnym niż dokładny termin dostawy, szczegółowe dane techniczne, itp. Finowie cenią sobie prostą i rzetelną informację.

Najbardziej popularnym standardem jakości w Finlandii jest ISO 9000. Formalnie posiadanie certyfikatu jakości nie jest koniecznością. Jednakże większość fińskich klientów wymaga, aby potencjalny dostawca udokumentował stosowane u siebie systemy zarządzania jakością.

W Finlandii, jako kraju członkowskim Unii Europejskiej, obowiązują te same przepisy dotyczące bezpieczeństwa i odpowiedzialności za produkt jak w innych krajach unijnych.

W zależności od rodzaju importowanych do Finlandii towarów może być wymagane oznaczenie CE (certyfikat bezpieczeństwa), świadectwo pochodzenia towaru lub świadectwo pochodzenia materiałów użytych do produkcji danego produktu.

Polski eksport do Finlandii

W okresie I – VIII 2013 roku nasze wzajemne obroty zmniejszyły się nieznacznie o 2% w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego, natomiast dynamicznie zwiększył się nasz eksport do Finlandii – o 6,7 % do poziomu 795, 2 mln EUR, a nasz import zmalał o 9% i wyniósł 892,1 mln EUR w stosunku do tego okresu w 2012 r. Niezmiernie pozytywnym zjawiskiem jest zmniejszenie się naszego ujemnego salda obrotów, które wyniosło 96,9 mln EUR, podczas gdy w tym samym okresie 2012 r. odnotowano ujemne saldo w wysokości 232,6 mln EUR.

Nasz eksport do Finlandii wzrósł w następujących sekcjach Standardowej Klasyfikacji Handlu Międzynarodowego (Standard International Trade Classification-SITC):

● żywność i zwierzęta żywe: 70,5 mln EUR, dynamika +1,5%,

● napoje i tytoń: 10,3 mln EUR, dynamika +99%,

● surowce niejadalne z wyjątkiem paliw: 92,6 mln EUR, dynamika + 35%,

● chemikalia i produkty pokrewne: 81,7 mln EUR, dynamika +24%,

● maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy: 223,5 mln EUR, dynamika +6%,

● różne wyroby przemysłowe: 79,5 mln EUR, dynamika + 4 %,

● towary i transakcje niesklasyfikowane w SITC: 55,2 mln EUR, wzrost o 51%.

Wśród działów klasyfikacji SITC najważniejszymi z punktu widzenia naszego eksportu były:

• ● aparatura, maszyny i urządzenia elektryczne: 69,8 mln EUR,
• ● rudy metali i złom: 52,2 mln EUR,
• ● pozostałe produkty metalowe: 50,4 mln EUR,
• ● ogólny sprzęt przemysłowy i części maszyn: 37,1 mln EUR,
• ● skóry surowe, futrzarskie: 36,2 mln EUR,
• ● sprzęt specjalistyczny dla poszczególnych gałęzi przemysłu: 32,4 mln EUR.

[nbsp]

Na praktycznie niezmienionym poziomie pozostawał nasz eksport mięsa i jego przetworów oraz owoców i warzyw, natomiast polskie dostawy węgla i koksu spadły o 35%. Należy podkreślić dwukrotny wzrost naszego eksportu produktów medycznych i farmaceutycznych do kwoty 22,5 mln EUR, a artykułów odzieżowych o 51% do poziomu 5,5 mln EUR.

Branża meblarska

Jeśli chodzi o rozmieszczenie geograficznie, to najwięcej firm z branży produkcji mebli działa kolejno w regionach: Uusima, Etelä-Pohjanmaa, Vasinais Suomi i Häme, przy czym za główne skupiska uważa się dwa pierwsze z wymienionych regionów. W regionie Uusima przeważają firmy o większej liczbie pracowników, z kolei firmy z regionu Etelä-Pohjanmaa to w większości małe firmy rodzinne o długoletnich tradycjach.

Biorąc pod uwagę obroty firm, wiodący jest region Häme ze względu na fakt, iż w tym regionie działalność swą ulokował największy w Finlandii koncern meblowy grupa ISKU.

Co ciekawe, praktycznie wszystkie firmy z branży meblarskiej to firmy reprezentujące rodzimy kapitał. Większość produkcji (ok 80%) przeznaczona jest na rynek krajowy. Produkcja mebli koncentruje się głównie na meblach domowych i kuchennych.

Inną cechą charakterystyczną rynku jest dosyć silne powiązanie firm z branży produkcji mebli z firmami i sieciami sprzedaży detalicznej. Z kolei rynek sprzedaży detalicznej mebli w ostatnich latach uległ znacznym przemianom, co doprowadziło do koncentracji sprzedaży w obrębie kilku wiodących grup kapitałowych.

Wymiana handlowa z Polską

Polska jest krajem, którego udział w fińskim imporcie mebli, akcesoriów, okuć i elementów mebli jest dość znaczący. W 2012 r. fiński import z Polski według klasyfikacji SITC (sekcja 82 meble i ich części) wyniósł 45,05 mln EUR, a eksport 1,98 mln EUR.

Biorąc pod uwagę strukturę towarową fińskiego importu ogółem oraz możliwości produkcyjne polskich firm, jak również analizując otrzymywane zapytania ofertowe firm fińskich należy zauważyć, że Finlandia stwarza realne możliwości eksportu z Polski następujących grup towarów w obrębie branży meblarskiej:

● meble domowe,

● meble do biur, kawiarni, restauracji, barów i miejsc publicznych,

● akcesoria meblowe i okucia meblowe,

● elementy mebli takie jak np. spawane szkielety metalowe czy odlewy z tworzyw sztucznych (…)

[nbsp]

Marek Pleciński

I Radca, kierownik WPHI Ambasady RP w Helsinkach

Maciej Czerniakiewicz

I Sekretarz Ambasady RP w Helsinkach

Paweł Błaszczyk, Starszy Referent

[nbsp]

Artykuł został opracowany na podstawie publikacji „Finlandia bliżej, niż myślisz”, wydanej przez Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Helsinkach.