Jego celem jest rozwój europejskich innowacji o znaczeniu globalnym oraz wypracowanie przewagi konkurencyjnej gospodarki europejskiej w oparciu o innowacje. Horyzont 2020 obejmuje następujące główne filary i obszary tematyczne:

1. Doskonała baza naukowa: Europejska Rada ds. Badań; Przyszłe[nbsp]i powstające technologie; Działania Marii Skłodowskiej-Curie, Infrastruktury Badawcze – budżet 2[nbsp]441,1 mln euro.
2. Wiodąca pozycja w przemyśle: Wiodąca pozycja w zakresie technologii prorozwojowych i przemysłowych (technologie informacyjne[nbsp]i komunikacyjne, nanomateriały i nanotechnologie, technologie kosmiczne); Innowacje w MŚP; Dostęp do finansowania ryzyka – budżet 17 015,5 mln euro.
3. Wyzwania społeczne: Zdrowie zmiany demograficzne, dobrostan; Bezpieczeństwo żywnościowe, zrównoważone rolnictwo i[nbsp]leśnictwo, badania mórz i[nbsp]wód śródlądowych i[nbsp]biogospodarka; Bezpieczna, czysta i[nbsp]efektywna energia; Inteligentny, zielony i[nbsp]zintegrowany transport; Działania w[nbsp]dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i[nbsp]surowce; Europa w[nbsp]zmieniającym się świecie – integracyjne,[nbsp]innowacyjne i[nbsp]refleksyjne społeczeństwa; Bezpieczne społeczeństwa – ochrona wolności i[nbsp]bezpieczeństwa Europy i[nbsp]jej obywateli – budżet 29 679 mln euro.

W zakresie wymienionych filarów Horyzont 2020 daje możliwość uczestnictwa MŚP w następujących schematach:

• projekty badawcze i innowacyjne realizowane w konsorcjach naukowo-przemysłowych we wszystkich trzech filarach tematycznych;
• Instrument MŚP realizowany przez pojedyncze MŚP lub ich konsorcjum na rzecz wdrożenia innowacji;
• Fast Track to Innovation - projekty innowacyjne realizowane przez konsorcja projektowe, których celem jest komercjalizacja rozwiązania;
• projekty badawczo-szkoleniowe w zakresie działań Marii Skłodowskiej-Curie;
• przedkomercyjne zamówienia publiczne na B+R oraz zamówienia publiczne na innowacyjne rozwiązania – działania podejmowane z inicjatywy sektora publicznego na rzecz rozwiązań B+R+I i ich wdrożeń;
• bezpłatny dostęp do infrastruktur badawczych w celu realizacji projektów B+R+I;
• InnovFin - preferencyjne instrumenty finansowe dłużne i kapitałowe dla MŚP na rzecz realizacji projektów B+R+I.

Horyzont 2020 oferuje wsparcie każdego etapu w zakresie tworzenia, powstawania oraz wdrażania i komercjalizacji technologii: badania pionierskie, podstawowe, stosowane, prototypowanie, demonstrację oraz komercjalizację.[nbsp]

W Horyzoncie 2020 MŚP stały się [nbsp]jednym z beneficjentów kluczowych w[nbsp] kontekście budżetowym. Dla Horyzontu 2020 Komisja Europejska[nbsp] założyła wskaźnik wykorzystania przez[nbsp] MŚP 20% budżetu oferowanego w[nbsp] ramach Wiodącej pozycji w przemyśle oraz Wyzwaniach[nbsp] społecznych.

[nbsp]I.[nbsp]Projekty badawcze i innowacyjne

Małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uczestniczyć w projektach badawczych (research and innovation actions - RIA) i innowacyjnych (innovation actions – IA) w trzech filarach Horyzontu 2020. Projekty te realizowane są w konsorcjach składających się z min. trzech partnerów pochodzących z trzech różnych państw członkowskich UE lub krajów stowarzyszonych z programem Horyzont 2020[1]. Są to projekty typu top-down, których cele, rezultaty oraz obszary B+R+I zdefiniowane są w Programach Pracy.

Projekty badawcze (RIA) dofinansowywane są do 100%. Ich celem jest ustanowienie nowej wiedzy lub zbadanie wykonalności nowej technologii, produktów, procesów, bądź usług. Projekty innowacyjne (IA) finansowane są do 70% (lub do 100% dla podmiotów o charakterze niezarobkowym). Ich zadaniem jest przygotowanie technologii do wdrożenia przez m.in.: przygotowanie prototypów, testowanie, demonstrację, projekty pilotażowe, walidację produktów i powielanie rynkowe.

Obszarami badawczymi, w których udział MŚP jest szczególnie oczekiwany, są kluczowe technologie prorozwojowe (Key Enabling Technologies – KET): nanotechnologie, zaawansowane materiały, biotechnologie, mikro- i nanoelektronikę, fotonikę oraz zaawansowane technologie wytwarzania. Badania w tych obszarach obejmują etapy od walidacji technologii na poziomie laboratoryjnym do zaawansowanych demonstratorów i linii pilotażowych. Także prace badawcze prowadzone w ramach przyszłych i powstających technologii (Future and emerging technologies - FET) jako projekty bottom-up mają zbliżać do siebie podmioty z obszaru nauki, technologii i innowacji na rzecz przełomowych technologii.

II.[nbsp]Instrument MŚP

Instrument MŚP skierowany jest do podmiotów z sektora MŚP, które wykazują wysoki potencjał do wzrostu, jak również posiadają innowacyjną technologię, produkt lub usługę i zamierzają wdrożyć je na rynek. Wsparcie finansowe oferowane w zakresie instrumentu ma umożliwić skuteczną komercjalizację tego rozwiązania na rynku europejskim, poprzez weryfikację komercyjną i technologiczną (faza I), doprowadzenie technologii do momentu, kiedy będzie gotowa do wdrożenia (faza II) oraz opiekę ze strony ekspertów (faza III). Wsparcie oferowane jest w formie grantów dla fazy I i II (poziom dofinansowania to 70% kosztów kwalifikowanych dla projektu, w wybranych przypadkach może być to także 100%) oraz bezpłatnego mentoringu w fazie III. Preferowane są też rozwiązania, które plasują się wysoko w skali gotowości technologicznej (min. TLR 6). Wnioski projektowe w fazie I i II instrumentu należy składać w określonych obszarach tematycznych.

Faza 1 – Studium wykonalności. Celem tego etapu jest ocena potencjału technicznego i komercyjnego produktu/usługi/technologii będących przedmiotem projektu. Rezultatem projektu jest wstępny biznesplan. Dofinansowanie dla projektu w fazie 1 to ryczałt w wysokości 50[nbsp]000 euro.

Faza 2- Realizacja. Przedmiotem tego etapu jest przygotowanie rozwiązania do momentu, kiedy będzie ono gotowe do komercjalizacji. Ta faza przewiduje możliwość m.in.: skalowania, demonstracji, miniaturyzacji, replikacji oraz powielania rynkowego. Realizacja projektów powinna trwać od 12 do 24 miesięcy, a ich wartość zawierać się pomiędzy 0,5 a 2,5 mln euro.

Faza 3 – Komercjalizacja i coaching. Dofinansowanym w fazie I i II projektom przysługiwać będzie również wsparcie w postaci bezpłatnego coachingu oferowanego przez sieć Enterprise Europe Network.

III.[nbsp]Fast Track to Innovation

Fast Track to Innovation (FTI) to schemat finansowania, którego celem jest wsparcie komercjalizacji najlepszych dojrzałych pomysłów innowacyjnych w dowolnej dziedzinie z zakresu Horyzontu 2020 - bez wskazanych odgórnie tematów – bottom-up approach. FTI będzie miał charakter pilotażu w 2015 r. Projekty będą dofinansowane na poziomie 70% kosztów kwalifikowalnych, co ma stanowić od 1 do 2 mln euro.

Warunki uczestnictwa. W ramach schematu FTI aplikować mogą małe konsorcja (3–5 podmiotów), ze znaczącym udziałem przedsiębiorstw. Projekty powinny dotyczyć istniejących i dojrzałych technologii plasujących się min. na poziomie 6. w skali gotowości technologicznej (tj. dokonano demonstracji w warunkach zbliżonych do rzeczywistych).

W wariancie 1. FTI idea projektu powstaje w firmie, która przewodzi pracom międzynarodowego konsorcjum. 60% budżetu w tym schemacie ma trafić do firm.

W wariancie 2. FTI [nbsp]idea projektu powstaje w jednostce badawczej, z której wyłoniona zostaje firma typu spin-out posiadająca prawa własności intelektualnej do rozwijanego produktu. Pracom konsorcjum przewodzi jednostka badawcza i 60% budżetu trafi do jednostek badawczych, a 40% do firm.

IV.[nbsp]Działania Marii Skłodowskiej-Curie (MSCA)

Granty badawczo-szkoleniowe MSCA umożliwiają przedsiębiorstwom rozwój innowacyjnych pomysłów, nawiązanie i pogłębienie międzynarodowej współpracy z instytucjami badawczymi i organizacjami wywodzącymi się z sektora pozaakademickiego. Tematy projektów definiowane są przez wnioskodawców.

MŚP zainteresowane zatrudnieniem doświadczonych naukowców ma możliwość zaproszenia naukowca z każdego kraju świata na okres od 12 do 24 miesięcy jako instytucja goszcząca realizująca indywidualny projekt badawczy (Individual Fellowships); lub przyjęcie go na staż do 6 miesięcy.

MŚP zainteresowane współpracą z europejskimi instytucjami badawczymi lub przedsiębiorstwem z kraju pozaeuropejskiego może uczestniczyć w projektach RISE (Research and Innovation Staff Exchange) mających na celu wymianę wiedzy i wypracowanie nowych rozwiązań, produktów i usług. Polegają one na wymianie – do 12 miesięcy-pracowników (naukowcy, kadra zarządzająca, techniczna, administracyjna) pomiędzy instytucjami tworzącymi konsorcjum projektu.

MŚP zainteresowanym włączeniem się w szkolenia początkujących naukowców, w tym doktorantów innowacyjne sieci szkoleniowe (Innovative Training Networks) umożliwiają udział w międzynarodowych projektach badawczo-szkoleniowych, w ramach których mogą zatrudniać naukowców od 3 do 36 miesięcy, organizować dla nich szkolenia, zapraszać na staże, a także realizować wspólne doktoraty.

Jeśli MŚP ma możliwości realizacji indywidualnego programu badawczo-szkoleniowego dla naukowców to może wystąpić jako instytucja prowadząca dofinansowany przez Horyzont 2020 międzynarodowy program (COFUND) studiów doktoranckich lub program grantowy dla doświadczonych naukowców z krajowymi lub zagranicznymi instytucjami z każdego sektora.

V.[nbsp]Zamówienia przedkomercyjne na B+R i zamówienia publiczne[nbsp]na innowacyjne rozwiązania

W Horyzoncie 2020 także sektor publiczny stojący przed wyzwaniami działa jako inicjator innowacji wykorzystując zamówienia publiczne.

Zamówienia przedkomercyjne na B+R (PCP) mogą być stosowane, gdy wyzwanie wymaga działań B+R, aby opracować nowe rozwiązania. Problem jest jasno zdefiniowany, ale plusy/minusy kilku potencjalnych rozwiązań konkurencyjnych nie zostały jeszcze porównane/ocenione. Sektor publiczny zamawia działania B+R, aby pokierować rozwojem rozwiązań spełniających jego potrzeby, zgromadzić wiedzę o rozwiązaniach alternatywnych, unikając uzależnienia od jednego dostawcy (tworzenie konkurencyjnej bazy dostawców). Zamówienia publiczne na innowacyjne rozwiązania (PPI) stosowane są, gdy wyzwanie wymaga rozwiązań, które są prawie gotowe technologicznie (nie wymaga B+R) lub rozwiązania są już na rynku w małej skali, ale nie spełniają wymagań sektora publicznego na szeroką skalę. Sektor publiczny działa jak klient zamawiający/wcześnie przysposabiający/ pierwszy nabywca dla innowacyjnych produktów i usług, które są nowo wchodzącymi na rynek (nie są jeszcze powszechnie dostępne na rynku).

VI.[nbsp]Infrastruktury badawcze

Program Horyzont 2020 oferuje MŚP możliwość bezpłatnego dostępu do infrastruktur badawczych dzięki działaniom integracyjnym (Integrating Activities) tj.: przeprowadzenia badań w najlepszych europejskich laboratoriach,
z wykorzystaniem najlepszej aparatury. Fundusze projektów pokrywają koszty badań, podróży i pobytu w zagranicznym ośrodku (do 3 miesięcy), można także wysłać próbki do laboratorium lub otrzymać materiał referencyjny. Inne projekty umożliwiają bezpłatny dostęp do infrastruktury informatycznej: superkomputerów, specjalistycznych i globalnych sieci, wielkich baz danych. Informację o projektach finansowanych z 7. Programu Ramowego oraz zasady dostępu do infrastruktur znaleźć można na stronach:

• http://ec.europa.eu/research/infrastructures/index_en.cfm?pg=ri_projects_fp7
• http://cordis.europa.eu/fp7/ict/e-infrastructure/projects_en.html

W 2015 r. uruchomionych zostanie kilkadziesiąt nowych projektów zapewniających bezpłatny dostęp do infrastruktur oraz korzystanie z e-infrastruktur. Ponadto, dzięki projektowi EuroRIs-Net+ naukowcy mają możliwość szybkiego znalezienia infrastruktur oferujących możliwość bezpłatnego wykonania badań (http://www.euroris-net.eu/transnational-access-opportunities.)

VII.[nbsp]Preferencyjne instrumenty finansowe

Program Horyzont 2020 obok grantów oferuje także przedsiębiorstwom dostęp do preferencyjnych instrumentów finansowych – instrumentów dłużnych oraz kapitałowych. Komisja Europejska i Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) uruchomiły nowatorskie instrumenty finansowe i usługi doradcze UE - „InnovFin – Fundusze unijne dla innowatorów”, które mają ułatwić innowacyjnym przedsiębiorstwom dostęp do finansowania. Portfolio instrumentów finansowych dla MŚP obejmuje:

• InnovFin do celów finansowania wzrostu spółek o średniej kapitalizacji oferuje uprzywilejowane i podporządkowane pożyczki lub gwarancje w celu ułatwienia dostępu do finansowania innowacyjnym MŚP.
• InnovFin do celów gwarancji dla spółek o średniej kapitalizacji oferuje gwarancje lub warunkowe pożyczki w wysokości od 7,5 do 25 mln euro,
  w celu ułatwienia dostępu do finansowania innowacyjnym przedsiębiorstwom;
• InnovFin do celów gwarancji dla MŚP udziela gwarancji i kontrgwarancji
  z tytułu finansowania dłużnego na kwotę od 25 tys. do 7,5 mln euro w celu ułatwienia dostępu do finansowania za pomocą kredytów innowacyjnym MŚP oraz małym przedsiębiorstwom o średniej kapitalizacji (do 499 pracowników).
• Equity Facility for R[&]I (instrument kapitałowy dla badań i innowacji) zakłada wsparcie kapitałem wysokiego ryzyka (np. kapitałem typu venture) przedsiębiorstw działających w obszarze badań i innowacji.

Więcej informacji w zakresie InnovFin dostępnych na: [nbsp]http://access2eufinance.ec.europa.eu

Aneta Maszewska, Katarzyna Walczyk-Matuszyk i eksperci Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE.